Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5

भूर्भुवःस्वस्तले यानि शुभान्यायतनानि हि । मुक्तिदान्यपि तानीह मयानीतानि सर्वतः

bhūrbhuvaḥsvastale yāni śubhānyāyatanāni hi | muktidānyapi tānīha mayānītāni sarvataḥ

บรรดาสถานศักดิ์สิทธิ์อันเป็นมงคลในภูโลก ภูวโลก และสวรรค์โลก—แม้ที่ประทานโมกษะ—ข้าพเจ้าได้นำมารวมไว้ ณ ที่นี้จากทุกทิศทุกทาง

भूर्भुवःस्वस्तलेin the plane of Bhūr, Bhuvaḥ, and Svaḥ (the three worlds)
भूर्भुवःस्वस्तले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूः-भुवः-स्वः-तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (भूर्भुवःस्वः इति लोकत्रयस्य तलम्)
यानिwhich (things)
यानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
शुभानिauspicious
शुभानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
आयतनानिabodes/shrines
आयतनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — emphasis/assurance
मुक्तिदानिgranting liberation
मुक्तिदानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति-दानिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (मुक्तिं ददाति इति)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — 'also/even'
तानिthose
तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
मयाby me
मया:
Karta/Agent (Doer in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन
आनीतानिbrought
आनीतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ + नी (धातु) → आनीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) — 'brought'
सर्वतःfrom everywhere / on all sides
सर्वतः:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वदिक्/परितः-अर्थे क्रियाविशेषण (adverb)

Nandī (continuation of address to Śiva)

Tirtha: Kāśī (Avimukta) as Sarva-āyatana-sanniveśa

Type: kshetra

Listener: Sages/pilgrims (contextual)

Scene: A symbolic map where diverse sanctuaries from earth, mid-space, and heaven appear as miniature shrines converging into Kāśī; Nandī presenting them as gathered offerings to Viśveśvara.

N
Nandī
Ś
Śiva (implied)
K
Kāśī (implied ‘here’)

FAQs

Kāśī is presented as a spiritual microcosm—where the merit of many sacred places is concentrated for seekers of liberation.

Kāśī, implied as the ‘here’ where all auspicious āyatanas are gathered.

No specific ritual; the verse emphasizes the unique concentration of muktidāyaka sanctuaries within Kāśī.