Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

यत्र कामदुघा नित्यं स्नपयेन्मधुधारया । स्वदुग्धया स्वयं भक्त्या विश्वेशं लिंगरूपिणम्

yatra kāmadughā nityaṃ snapayenmadhudhārayā | svadugdhayā svayaṃ bhaktyā viśveśaṃ liṃgarūpiṇam

ณ ที่นั้น โคกามธนูผู้ประทานปรารถนา สรงพระวิศเวศวรผู้ปรากฏเป็นลึงค์ทุกวัน ด้วยสายธารน้ำผึ้งและน้ำนมของตนเอง ด้วยภักติอันบริสุทธิ์

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (where)
कामदुघाthe wish-fulfilling cow
कामदुघा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + दुह् (धातु) → दुघा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कामं दुह्यति इति = wish-milking cow)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्यम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: always)
स्नपयेत्would bathe/anoint
स्नपयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्नप् (धातु, causative sense)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोजकभाव (cause to bathe/anoint)
मधुधारयाwith a stream of honey
मधुधारया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मधोः धारा)
स्वदुग्धयाwith her own milk
स्वदुग्धया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + दुग्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य दुग्धम्)
स्वयम्herself
स्वयम्:
Karta-visheshana (Emphatic/कर्ता-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: herself)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
विश्वेशम्Viśveśa (Lord of the universe)
विश्वेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्वेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
लिङ्गरूपिणम्having the form of a liṅga
लिङ्गरूपिणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लिङ्गस्य रूपं यस्य)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha: Viśveśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Nṛpa (King)

Scene: Before the liṅga of Viśveśvara, the celestial cow Kāmadhenu stands with serene eyes; from her udders flows pure milk, and alongside streams of honey cascade as abhiṣeka, while devotees and priests chant and the sanctum glows.

V
Viśveśvara
Ś
Śiva-liṅga
K
Kāmadughā (wish-fulfilling cow)
K
Kāśī

FAQs

Even the divine beings serve Śiva with humility; devotion is shown through direct, loving ritual service.

Kāśī—Viśveśvara’s liṅga is the focal sanctum praised in this passage.

Abhiṣeka of the liṅga with honey and milk (madhu, dugdha), presented as a daily act of worship.