Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः । प्राणाधिक सुता दानाद्यो धिनोद्विश्वनायकम्

svabhāvakaṭhinātmāpi sa varaṃ himavāngiriḥ | prāṇādhika sutā dānādyo dhinodviśvanāyakam

แม้โดยสันดานจะมั่นคงแข็งกร้าวไม่ยอมอ่อน แต่หิมวาน—ขุนเขาอันประเสริฐ—กลับได้ความเป็นใหญ่ เพราะได้ถวายธิดาผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าชีวิตให้สมรสกับผู้นำแห่งจักรวาล

स्वभाव-कठिन-आत्माone whose nature is hard
स्वभाव-कठिन-आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक) + कठिन (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—स्वभावेन कठिनः आत्मा यस्य (बहुपद-तत्पुरुषप्राय)
अपिeven
अपि:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अप्यर्थ (even/also)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वरम्better
वरम्:
Avyaya (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial: ‘better’)
हिमवान्Himavān (the Himalaya)
हिमवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गिरिःmountain
गिरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हिमवान्-गिरिः (apposition)
प्राणाधिकdearer than life
प्राणाधिक:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे विशेषणम् (qualifier of sutā); समासः—प्राणेभ्यः अधिका (तत्पुरुष)
सुताdaughter
सुता:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (contextually object of giving: द्वितीया)
दानात्from (the act of) giving
दानात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (as cause/source)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अधिनोत्gave/handed over
अधिनोत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि+नी (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; अर्थः—‘led/handed over’ (context: gave in marriage)
विश्वनायकम्the leader of the universe (Śiva)
विश्वनायकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—विश्वस्य नायकः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Kārpaṭika

Listener: Rājendra

Scene: Himavān, though naturally unyielding, gains superiority by giving his beloved daughter in marriage to Viśvanāyaka; evokes the divine wedding (Śiva-Pārvatī vivāha).

H
Himavān
P
Pārvatī (implied as prāṇādhika-sutā)
Ś
Śiva (Viśvanāyaka)

FAQs

Great merit arises from selfless offering; even a ‘hard’ nature becomes spiritually excellent through supreme dāna and devotion.

The chapter’s setting is Kāśī; this verse supports Śiva’s supremacy (Viśvanāyaka/Viśveśvara) that undergirds Kāśī’s māhātmya.

It alludes to dāna in the form of giving one’s daughter in marriage (kanyādāna), presented as a highly meritorious act.