Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम् । तल्लिंगाभ्यर्चनात्पुंसां न भवेद्वैरिजं भयम्

karkoṭeśātpratīcyāṃ tu dhuṃdhumārīśvarābhidham | talliṃgābhyarcanātpuṃsāṃ na bhavedvairijaṃ bhayam

ทางทิศตะวันตกของกรโกเฏศะมีศาลเจ้าชื่อ ธุṃธุมารีศวร เมื่อบูชาลึงค์นั้นแล้ว บุรุษย่อมพ้นจากความหวาดกลัวที่เกิดจากศัตรู

कर्कोटेशात्from (the shrine of) Karkoṭeśa
कर्कोटेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकर्कोटेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः कर्कोट + ईश (षष्ठी-तत्पुरुषः)
प्रतीच्याम्in the west
प्रतीच्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
धुंधुमारीश्वराभिधम्named ‘Dhuṃdhumārīśvara’
धुंधुमारीश्वराभिधम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधुंधुमारीश्वर + अभिध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः धुंधुमारी + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुषः) + अभिध (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रायः, ‘नामधेय’ अर्थे)
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (सम्बन्धे)
लिङ्गliṅga (Śiva emblem)
लिङ्ग:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
अभ्यर्चनात्from worship
अभ्यर्चनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअभ्यर्चन (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; ‘अभ्यर्च्’ धातोः भाववाचक-नाम
पुंसाम्of men/people
पुंसाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
भवेत्would be/arise
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
वैरिजम्born of enemies; hostile
वैरिजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैरिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; समासः वैरि (शत्रु) + ज (उत्पन्न) (तत्पुरुषः)
भयम्fear
भयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda instructing Agastya)

Tirtha: Dhuṃdhumārīśvara

Type: kshetra

Listener: Pilgrims/seekers addressed through the frame dialogue of Kāśīkhaṇḍa

Scene: A pilgrim approaches a modest shrine of Dhuṃdhumārīśvara west of Karkoṭeśa; the liṅga is garlanded, lamps flicker, and a protective aura dispels shadowy figures symbolizing enemies and fear.

K
Karkoṭeśa/Karkoṭakeśvara
D
Dhuṃdhumārīśvara
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Śiva’s presence in Kāśī is presented as active refuge: liṅga-worship is a dharmic means for removing fear and hostility.

Dhuṃdhumārīśvara, situated west of Karkoṭeśa in Kāśī.

Abhyarcana (devotional worship) of the Dhuṃdhumārīśvara liṅga.