Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

स्थूलमेतत्परीमाणं सूक्ष्मं च प्रवदामि ते । हरिश्चंद्रस्य तीर्थाग्रे हरिश्चंद्रविनायकः

sthūlametatparīmāṇaṃ sūkṣmaṃ ca pravadāmi te | hariścaṃdrasya tīrthāgre hariścaṃdravināyakaḥ

นี่คือขอบเขตโดยกว้างของมัน; บัดนี้เราจักบอกแก่ท่านถึงมาตราละเอียด (ภายใน) ด้วย ที่เบื้องหน้าตีรถะของหริศจันทรา มีหริศจันทรวินายกะประดิษฐานอยู่

स्थूलम्gross; broad
स्थूलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (gross)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (this)
परिमाणम्measure; extent
परिमाणम्:
Karma/Predicate (Object or complement/कर्म-वा-विधेय)
TypeNoun
Rootपरिमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सूक्ष्मम्subtle
सूक्ष्मम्:
Karma/Predicate qualifier (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
प्रवदामिI declare; I explain
प्रवदामि:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वद् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; enclitic
हरिश्चन्द्रस्यof Hariścandra
हरिश्चन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरिश्चन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन
तीर्थाग्रेat the front of the sacred ford
तीर्थाग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः—तीर्थस्य अग्रे (at the front of the tīrtha)
हरिश्चन्द्रविनायकःHariścandra-Vināyaka (a Gaṇeśa shrine)
हरिश्चन्द्रविनायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरिश्चन्द्र + विनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—हरिश्चन्द्रस्य विनायकः (Vināyaka of Hariścandra)

Śrī Viṣṇu

Tirtha: Hariścandra-tīrtha (within Maṇikarṇikā sector)

Type: ghat

Listener: Agnibindu

Scene: Viṣṇu points toward a small but potent Gaṇeśa shrine at the head of Hariścandra-tīrtha; the Vināyaka stands as a guardian figure with modaka and broken tusk, framed by ghāṭa steps and ritual lamps.

H
Hariścandra
H
Hariścandra Tīrtha
H
Hariścandra Vināyaka
V
Vināyaka (Gaṇeśa)

FAQs

Pilgrimage includes both outer geography and inner sanctity; shrines like Vināyaka mark and protect the tīrtha’s sacred order.

Hariścandra Tīrtha and the associated Hariścandra Vināyaka shrine within the Maṇikarṇikā sacred zone of Kāśī.

Implicit pilgrimage guidance: recognizing and honoring Vināyaka at the tīrtha-front as part of proper tīrtha-darśana.