Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

अग्निबिंदुरुवाच । ॐ नमः पुंडरीकाक्ष बाह्यांतः शौचदायिने । सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्

agnibiṃduruvāca | oṃ namaḥ puṃḍarīkākṣa bāhyāṃtaḥ śaucadāyine | sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt

อัคนิบินทุกราบทูลว่า: “โอม—ขอนอบน้อมแด่พระองค์ โอ้พระปุณฑรีกाक्ष ผู้ประทานความบริสุทธิ์ทั้งภายนอกและภายใน; พระองค์คือปุรุษะจักรวาล ผู้มีเศียรพัน มีเนตรพัน มีบาทพัน”

agnibiṃduḥAgnibindu
agnibiṃduḥ:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootagnibiṃdu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
oṃOm
oṃ:
Sambandha (Invocation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootoṃ (अव्यय)
Formमङ्गल/प्रणव-अव्यय (sacred syllable)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक/अव्ययीभूत)
Formनमस्कारार्थक-अव्यय; दत्तिवत् प्रयोगे चतुर्थी-संबन्धः (to/for)
puṃḍarīka-akṣaO lotus-eyed one
puṃḍarīka-akṣa:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpuṃḍarīka + akṣa (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (पुण्डरीक-सदृशम् अक्षि यस्य)
bāhya-antaḥoutside and inside
bāhya-antaḥ:
Adverbial (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootbāhya + antaḥ (अव्यय-समास)
Formद्वन्द्व-समासेन निर्मितम् अव्ययम्; अर्थः—'बाह्यं च अन्तः च' (externally and internally)
śauca-dāyineto the giver of purity
śauca-dāyine:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśauca + dāyin (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शौचं ददाति इति)
sahasra-śīrṣāthousand-headed
sahasra-śīrṣā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsahasra + śīrṣan (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—बहुव्रीहिवत् विशेषण-प्रयोगः/तत्पुरुषः (सहस्रं शीर्षाणि यस्य)
puruṣaḥthe Person (Puruṣa)
puruṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
sahasra-akṣaḥthousand-eyed
sahasra-akṣaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsahasra + akṣa (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सहस्रम् अक्षीणि यस्य)
sahasra-pātthousand-footed
sahasra-pāt:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsahasra + pād (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सहस्रं पादाः यस्य)

Agnibiṃdu

Tirtha: Pañcanadā (contextual)

Type: sangam

Listener: Hṛṣīkeśa/Govinda (addressed deity); Sūta relays to the ṛṣis (frame)

Scene: Agnibiṃdu recites with raised voice and steady posture; Govinda appears as Pundarīkākṣa with lotus eyes, while a subtle overlay of the cosmic form (many heads/eyes/feet) radiates behind the icon.

A
Agnibiṃdu
P
Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu)
P
Puruṣa (cosmic form)

FAQs

The Lord purifies both outer conduct and inner intention; meditation on His cosmic form elevates the devotee’s vision.

The hymn is offered in the Kāśī setting, near Pañcanadā, within Kāśīkhaṇḍa.

Japa-like salutation begins with Oṁ and namaḥ; the verse models a devotional invocation.