Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2

अविमुक्तमिदं क्षेत्रं कदारभ्य भुवस्तले । परां प्रथितिमापन्नं मोक्षदं चाभवत्कथम्

avimuktamidaṃ kṣetraṃ kadārabhya bhuvastale | parāṃ prathitimāpannaṃ mokṣadaṃ cābhavatkatham

ตั้งแต่กาลใดบนพื้นพิภพนี้ “อวิมุกตะ” อันเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์จึงได้ชื่อเสียงสูงสุด และเหตุใดจึงเป็นผู้ประทานโมกษะได้?

अविमुक्तम्unabandoned; ‘Avimukta’
अविमुक्तम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक; वि+मुच् धातु से निष्पन्न कृदन्त-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of ‘क्षेत्रम्’)
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; संकेतक-विशेषण (demonstrative)
क्षेत्रम्sacred field/holy place
क्षेत्रम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
कदाwhen
कदा:
Kāla (Time—interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: time)
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
Apādāna/Avadhi (Starting point)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त अव्यय)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘starting from’ अर्थे
भुवःof the earth
भुवः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; ‘भुवः’ = ‘पृथिव्याः’
तलेon the surface
तले:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
पराम्supreme, great
पराम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘प्रथितिम्’)
प्रथितिम्fame, renown
प्रथितिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootप्रथिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
आपन्नम्having attained
आपन्नम्:
Kriyāviśeṣaṇa / Predicate participle
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘प्राप्तम्/गतं’ अर्थे
मोक्षदम्granting liberation
मोक्षदम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootमोक्ष + द (प्रातिपदिक); √दा (धातु) से ‘द’ (देय/दाता) भाव
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षं ददाति इति), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of ‘क्षेत्रम्’)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Prakāra (Manner—interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: manner)

Agastya (deduced; questioner in Kāśīkhaṇḍa dialogues)

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: A sage asks about the primordial origin and fame of Avimukta on earth—an inquiry framed against the luminous skyline of Kāśī with Gaṅgā flowing and distant temple spires, suggesting timeless sanctity.

A
Avimukta
K
Kṣetra
M
Mokṣa

FAQs

Liberation is presented as place-linked grace in Kāśī: Avimukta is famed because it is upheld as a mokṣa-bestowing sacred field.

Avimukta-kṣetra—Kāśī/Varanasi, the central sacred region of the Kāśīkhaṇḍa.

None explicitly; the verse frames an inquiry into the origin and mokṣa-power of the kṣetra.