Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

प्रतिग्रहे समर्था हि ये प्रतिग्रहवर्जिताः । त एते मत्प्रिया विप्रास्त्यक्ततीर्थ प्रतिग्रहाः

pratigrahe samarthā hi ye pratigrahavarjitāḥ | ta ete matpriyā viprāstyaktatīrtha pratigrahāḥ

แม้สามารถรับทานได้ แต่พราหมณ์ผู้ใดละเว้นการรับของกำนัล โดยเฉพาะการรับทานเพื่อเลี้ยงชีพเกี่ยวกับทิรถะ—พราหมณ์เหล่านั้นเป็นที่รักของเรา

प्रतिग्रहेin accepting gifts
प्रतिग्रहे:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
समर्थाःcapable
समर्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
हिindeed
हि:
Modifier (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
येwho
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
प्रतिग्रह-वर्जिताःavoiding acceptance of gifts
प्रतिग्रह-वर्जिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रतिग्रहात् वर्जिताः); कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
एतेthese
एते:
Apposition (सम्बन्ध/विशेष्य)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
मत्-प्रियाःdear to me
मत्-प्रियाः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत् (अस्मद्-षष्ठी-एकवचन-रूप; pronominal base) + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (मम प्रियाः)
विप्राःBrahmins
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
त्यक्त-तीर्थ-प्रतिग्रहाःhaving abandoned gift-taking at tīrthas
त्यक्त-तीर्थ-प्रतिग्रहाः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (तीर्थप्रतिग्रहं त्यक्तवन्तः); कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त

Skanda

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (frame; not explicit in verse)

Scene: A learned brāhmaṇa at a ghat politely declining offered coins while blessing the donor; nearby, pilgrims perform simple worship without ostentation; the scene emphasizes dignity, restraint, and non-transactional sanctity.

V
Vipra (brāhmaṇa)
P
Pratigraha
T
Tīrtha

FAQs

Integrity and non-exploitation of sacred places—refusing gifts despite eligibility—is praised as beloved to the divine.

No single tīrtha is named; the verse addresses ethical conduct related to tīrthas in general.

A moral prescription: avoid pratigraha (gift-acceptance), especially as a livelihood connected to pilgrimage.