Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

तत्रैव ब्राह्मणैः प्रीतैरित्युक्तोसौ कलानिधिः । सोमोस्माकं ब्राह्मणानां राजा त्रैलोक्यदक्षिणः

tatraiva brāhmaṇaiḥ prītairityuktosau kalānidhiḥ | somosmākaṃ brāhmaṇānāṃ rājā trailokyadakṣiṇaḥ

ณ ที่นั้น พราหมณ์ผู้ปลื้มปีติได้กล่าวแก่โสมะ ผู้เป็นคลานิธิ (ขุมทรัพย์แห่งกลีบจันทร์) ด้วยความยินดีว่า: “โสมะเป็นราชาของพวกเราพราหมณ์—ผู้มีทักษิณาเทียบเท่าสามโลก”

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
ब्राह्मणैःby the Brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
प्रीतैःpleased
प्रीतैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीत (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘ब्राह्मणैः’ इति विशेषणम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणचिह्न (quotative ‘thus’)
उक्तःwas addressed; was said (to)
उक्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त, कर्मणि/भूतकर्म); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सः’ इति कर्तृस्थाने (he was said/addressed)
असौthat one; he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कलानिधिःtreasury of digits (the Moon)
कलानिधिः:
Apposition (सम्बोधन/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootकला + निधि (प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (‘कलानां निधिः’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सोमःSoma
सोमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th), बहुवचन (genitive plural: ‘of us/our’)
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
राजाking
राजा:
Predicate Nominative (प्रथमा-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
त्रैलोक्य-दक्षिणःbenefactor of the three worlds
त्रैलोक्य-दक्षिणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य + दक्षिण (प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (‘त्रैलोक्यस्य दक्षिणः’ = benefactor/glory of the three worlds); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘राजा’ इति विशेषणम्

Skanda

Tirtha: Candreśvara in Kāśī

Type: kshetra

Scene: A circle of pleased brāhmaṇas, serene and smiling, address Soma—moon-crowned and luminous—praising his unmatched dakṣiṇā; ritual gifts (gold, cows, cloth, grains) are arranged near the shrine.

S
Soma
B
brāhmaṇas
D
dakṣiṇā
T
three worlds

FAQs

Those who honour the learned with generosity earn their blessings and become protectors of dharma.

Kāśī’s ritual culture is implied—where brāhmaṇas’ blessings and yajña-dakṣiṇā are especially meritorious.

The implied dharma is lavish and fitting dakṣiṇā to brāhmaṇas as part of sacrificial performance.