Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

तत्रैव तप्तवान्सोमस्तपः परमदुष्करम् । तत्रैव राजसूयं च चक्रे चंद्रेश्वराग्रतः

tatraiva taptavānsomastapaḥ paramaduṣkaram | tatraiva rājasūyaṃ ca cakre caṃdreśvarāgrataḥ

ณ ที่นั้นเอง โสมะได้บำเพ็ญตบะอันยากยิ่งอย่างสูงสุด; และ ณ ที่นั้นเองได้ประกอบราชสูยะยัญญะต่อหน้าจันเทรศวร ผู้เป็นเจ้าแห่งจันทร์

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (particle of emphasis: ‘indeed/just’)
तप्तवान्having performed austerity
तप्तवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + तवत् (कृत् प्रत्यय)
Formकृतान्त (भूतकृत्); कर्तरि क्तवत्-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having performed austerity/ having heated (oneself)’
सोमःSoma (the Moon)
सोमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तपःausterity; penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (कर्मरूपेण)
परमsupreme; exceedingly
परम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तपः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दुष्करम्very difficult
दुष्करम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तपः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
राजसूयम्Rājasūya sacrifice
राजसूयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजसूय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction ‘and’)
चक्रेperformed; did
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
चन्द्रेश्वर-अग्रतःin front of Candreśvara
चन्द्रेश्वर-अग्रतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचन्द्र-ईश्वर (प्रातिपदिक) + अग्रतस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (‘चन्द्रेश्वरस्य’); ‘अग्रतः’ इति अव्यय (in front of); समस्तपदम् अव्ययवत् प्रयोगः

Skanda

Tirtha: Candreśvara (Candra-īśvara) in Kāśī

Type: kshetra

Scene: Soma, radiant and cool-hued, performs fierce austerity near a Śiva-liṅga named Candreśvara; beside it a Rājasūya altar with priests, ladles, and sacred fires, while Śiva’s presence is implied as a towering, tranquil force.

S
Soma
T
tapas
R
Rājasūya
C
Candreśvara

FAQs

Tapas and yajña become supremely fruitful when performed in the direct sanctity of Śiva’s presence.

Candreśvara in Kāśī is highlighted as the sacred presence before whom Soma’s austerity and sacrifice were completed.

Undertaking rigorous tapas and performing the Rājasūya in a consecrated Śiva-sannidhi (presence of a Śiva-linga).