Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 72

कुत्स उवाच । रामनाथ तव पादसेवनं भोगमोक्षवरदं नृणां सदा । रौरवादिनरकप्रणाशनं कः पुमान्न भजते रसग्रहः

kutsa uvāca | rāmanātha tava pādasevanaṃ bhogamokṣavaradaṃ nṛṇāṃ sadā | rauravādinarakapraṇāśanaṃ kaḥ pumānna bhajate rasagrahaḥ

กุตสะกล่าวว่า: “โอ้พระรามนาถ การปรนนิบัติพระบาทของพระองค์ย่อมประทานทั้งโภคะและโมกษะแก่มนุษย์เสมอ และทำลายนรกทั้งหลายเช่นเราอุรวะ ผู้ใดได้ลิ้มรสความหวานนั้นแล้ว จะมีผู้ใดไม่บูชาเล่า?”

कुत्सःKutsa
कुत्सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
रामनाथO Rāmanātha
रामनाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम-नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तवyour
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
पादसेवनम्service of (your) feet
पादसेवनम्:
Karma/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootपाद-सेवन (प्रातिपदिक; पाद + सेवन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
भोगमोक्षवरदम्granting enjoyment and liberation
भोगमोक्षवरदम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभोग-मोक्ष-वरद (प्रातिपदिक; भोग + मोक्ष + वरद)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पादसेवनम्)
नृणाम्of men
नृणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
रौरवादिनरकप्रणाशनम्destroying hells such as Raurava
रौरवादिनरकप्रणाशनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौरव-आदि-नरक-प्रणाशन (प्रातिपदिक; रौरव + आदि + नरक + प्रणाशन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पादसेवनम्)
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
पुमान्man, person
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
भजतेworships, resorts to
भजते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रसग्रहःone who grasps the essence (connoisseur)
रसग्रहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरस-ग्रह (प्रातिपदिक; रस + ग्रह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Kutsa

Tirtha: Rāmanātheśvara (Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Rāmanātha (addressed)

Scene: Kutsa rishi extols the sweetness of serving Rāmanātha’s feet; devotees offer water and flowers at the pedestal; a symbolic dark underworld (Raurava) dissolves into light behind the shrine.

K
Kutsa
R
Rāmanātha
R
Raurava (hell)

FAQs

Devotion expressed as service to Rāmanātha’s feet is portrayed as supremely beneficial—granting both worldly welfare and final liberation.

Rāmeśvaram/Setu, where Rāmanātha’s pāda-sevā is praised as a destroyer of hellish suffering.

Pāda-sevana (service/worship at the Lord’s feet), implying sustained devotional practice.