Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

बहुव्यायामसंयुक्तं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । ययौ विच्छिन्नतां मध्ये कथं कथय सांप्रतम्

bahuvyāyāmasaṃyuktaṃ cakratīrthamanuttamam | yayau vicchinnatāṃ madhye kathaṃ kathaya sāṃpratam

“จักรตีรถะอันยอดเยี่ยม ซึ่งประกอบด้วยความเพียรพยายามยิ่งนัก เหตุใดจึงขาดสะบั้นลงกลางทาง? โปรดบอกแก่เราบัดนี้เถิด”

बहुmuch, many
बहु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् पूर्वपद (as prior member), ‘many/much’ अर्थे
व्यायामwith exertion/exercise
व्यायाम:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootव्यायाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-तत्पुरुषे पूर्वपद (Instrumental sense as prior member)
संयुक्तम्joined/connected
संयुक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-युज् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चक्रof the discus/wheel
चक्र:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपद (Genitive sense as prior member)
तीर्थम्the sacred ford (Cakratīrtha)
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
विच्छिन्नताम्discontinuity, break
विच्छिन्नताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि-छिद् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → विच्छिन्न (प्रातिपदिक) + ता (भावप्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
कथम्how
कथम्:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
कथयtell (you)
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिजन्त from कथ्/कथ)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Avyaya (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb)

Ṛṣayaḥ (Sages)

Tirtha: Cakratīrtha

Type: kund

Listener: Sūta

Scene: Sages point toward a sacred spot named Cakratīrtha, asking why its course/continuity was severed; Sūta prepares to answer, indicating a shift from itinerary to mythic causation.

C
Cakratīrtha

FAQs

Sacred places carry layered histories; inquiry into their ‘how’ and ‘why’ is treated as a dharmic pursuit.

Cakratīrtha is explicitly named as an unsurpassed tīrtha within the Setukhaṇḍa context.

None; the verse is a request for the tīrtha’s backstory.