Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 37

यक्षरूपं गतो दिव्यं कुबेरसचिवात्मकम् । ध्यानकाष्ठमसावाह प्रांजलिः प्रणतो मुनिम्

yakṣarūpaṃ gato divyaṃ kuberasacivātmakam | dhyānakāṣṭhamasāvāha prāṃjaliḥ praṇato munim

เขาแปลงกายเป็นยักษ์ทิพย์ ดุจมีสภาวะเป็นเสนาบดีของท้าวกุเวร แล้วประนมมือก้มกราบฤๅษี และกล่าวแก่ท่านธยานกาษฐะ

यक्षरूपम्the form of a Yakṣa
यक्षरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयक्ष + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यक्षस्य रूपम्)
गतःhaving gone/assumed
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (having gone/assumed)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (यक्षरूपम्)
कुबेरसचिवात्मकम्of the nature of Kubera’s attendant/minister
कुबेरसचिवात्मकम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootकुबेर + सचिव + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कुबेरस्य सचिवः; तदात्मकम् = of the nature of) विशेषणम् (यक्षरूपम्)
ध्यानकाष्ठम्Dhyānakāṣṭha (name/title)
ध्यानकाष्ठम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्यान + काष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (ध्यानस्य काष्ठम्)
असौhe (that person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्राञ्जलिःwith folded hands
प्राञ्जलिः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (असौ) = अञ्जलिं कृत्वा स्थितः
प्रणतःbowed down
प्रणतः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootप्र + नम् (धातु) → प्रणत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (असौ)
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Narrator (describing the transformation and reverence)

Tirtha: Setu/Setubandha (Rāmeśvara kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical frame; not explicit here)

Scene: A being assumes a radiant Yakṣa form resembling Kubera’s minister; he stands with folded hands before a sage named Dhyānakāṣṭha, bowing in reverence as he begins to speak.

K
Kubera
Y
Yakṣa
D
Dhyānakāṣṭha

FAQs

Humility and surrender to realized sages is the doorway to restoration and grace after a fall.

Not directly named; it remains within Setukhaṇḍa’s Setu-kṣetra milieu.

Gesture of reverence (praṇāma, prāñjali) is exemplified, not prescribed as a formal rite.