Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

सिंहव्याघ्रादिभीत्या स्मिन्वृक्षमेकं समास्थिते । राजपुत्रे तदाभ्यागादृक्षः सिंहभयार्दितः

siṃhavyāghrādibhītyā sminvṛkṣamekaṃ samāsthite | rājaputre tadābhyāgādṛkṣaḥ siṃhabhayārditaḥ

เมื่อราชกุมารหวาดกลัวสิงห์ เสือ และสัตว์ร้ายอื่น ๆ จึงปีนขึ้นสู่ต้นไม้ต้นหนึ่ง ครั้นนั้นหมีตัวหนึ่งซึ่งร้อนรนด้วยความกลัวสิงห์ก็วิ่งพรวดมาถึงที่นั่น

सिंहव्याघ्रादिlions, tigers, etc.
सिंहव्याघ्रादि:
Sambandha (In compound)
TypeNoun
Rootसिंह + व्याघ्र + आदि (प्रातिपदिक)
Formसमासः: सिंह-व्याघ्र-आदि (समाहार-द्वन्द्वः); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपदत्वेन
भीत्याout of fear
भीत्या:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootभीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वृक्षम्tree
वृक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
समास्थितेwhen (he) had climbed/was stationed
समास्थिते:
Adhikarana (Locative absolute)
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था (धातु) → समास्थित (भूतकृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग; ‘स्थिते सति’ (locative absolute)
राजपुत्रे(with) the prince (being)
राजपुत्रे:
Adhikarana (Locative absolute)
TypeNoun
Rootराज + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formसमासः: राज्ञः पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुषः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (सप्तमी-सम्बन्ध/सप्तमी-absolute सह)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
अभ्यागात्came near/approached
अभ्यागात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-आ-गम् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
ऋक्षःa bear
ऋक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सिंहभयार्दितःdistressed by fear of a lion
सिंहभयार्दितः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसिंह + भय + आर्दित (प्रातिपदिक/क्त-कृदन्त)
Formसमासः: सिंहस्य भयेन आर्दितः (तृतीया-तत्पुरुषः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha: Setukhaṇḍa (unspecified forest spot)

Type: kshetra

Scene: A prince clings to branches high in a tree, eyes wide; below, the forest is dark. A bear bursts in, frantic, glancing back in terror of a lion.

P
Prince (rājaputra)
B
Bear (ṛkṣa)
L
Lion (siṃha)

FAQs

In peril, beings seek refuge; such moments become the stage where dharma and compassion are revealed.

The episode unfolds within Setukhaṇḍa’s sacred landscape tied to Setu/Rāmeśvara, though the verse itself focuses on the forest incident.

No ritual instruction appears here; it introduces the conflict that will invoke dharmic reasoning.