Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

राजापि पश्चिमां संध्यामुपास्य नियमान्वितः । जजाप तत्र च वने गायत्रीं वेदमातरम्

rājāpi paścimāṃ saṃdhyāmupāsya niyamānvitaḥ | jajāpa tatra ca vane gāyatrīṃ vedamātaram

พระราชาเองผู้มั่นคงในวัตรปฏิบัติ ได้บูชาสันธยาเวลาเย็นทางทิศตะวันตก แล้วในพนานั้นทรงสวดภาวนา “คายตรี” ผู้เป็นมารดาแห่งพระเวท

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also’
पश्चिमाम्western
पश्चिमाम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्
संध्याम्twilight (evening)
संध्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उपास्यhaving worshipped/observed
उपास्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootउप-आस् (धातु) → उपास्य (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय/gerund)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
नियमdisciplines, observances
नियम:
Sambandha (In compound)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (नियमैः इत्यर्थः; पाठे ‘नियमान्वितः’ समासे पूर्वपद)
अन्वितःendowed with
अन्वितः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootअन्वित (प्रातिपदिक/क्त-कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
जजापrecited (japa)
जजाप:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
गायत्रीम्the Gāyatrī (mantra)
गायत्रीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वेदमातरम्mother of the Vedas
वेदमातरम्:
Karma (Apposition to object)
TypeNoun
Rootवेद + मातृ (प्रातिपदिक)
Formसमासः: वेदस्य माता (षष्ठी-तत्पुरुषः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha: Setu (Rāmeśvara-Setu region)

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇas (viprāḥ)

Scene: A disciplined king at twilight in a forest clearing, facing west, hands in añjali, performing sāyaṃ-sandhyā; subtle radiance around him as he recites Gāyatrī.

D
Dharmagupta
G
Gāyatrī

FAQs

Dharma is sustained by daily discipline—Sandhyā worship and Gāyatrī-japa remain obligatory even in hardship, travel, or wilderness.

Setu/Rāmeśvara region is the larger sacred frame of Setukhaṇḍa; the verse highlights portable dharma practiced en route.

Evening Sandhyā (saṃdhyopāsanā) and Gāyatrī-japa are explicitly mentioned.