Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

समीपवर्तिनं चेदं लक्ष्मणं प्रत्यभाषत । अद्य मद्बाणनिर्भिन्नैर्मकरैर्वरुणालयम्

samīpavartinaṃ cedaṃ lakṣmaṇaṃ pratyabhāṣata | adya madbāṇanirbhinnairmakarairvaruṇālayam

พระองค์ตรัสแก่พระลักษมณ์ผู้ยืนใกล้ว่า: “วันนี้ เราจักให้มกรทั้งหลายถูกศรของเราทะลวง แล้วจักกระทำที่พำนักแห่งพระวรุณ—มหาสมุทร—…”

समीपवर्तिनम्standing nearby
समीपवर्तिनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमीप (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (समीपे वर्तते इति); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
इदम्this (one)
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्यभाषतspoke to; addressed
प्रत्यभाषत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु) + प्रति (उपसर्ग)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: प्रति
अद्यtoday; now
अद्य:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
मत्my
मत्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी-सम्बन्धे (genitive sense) अव्ययवत्-प्रयोग (stem form in compound); 'my'
बाणarrows
बाण:
Instrument (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
निर्भिन्नैःpierced; split open
निर्भिन्नैः:
Instrument (करण)
TypeAdjective
Rootभिद् (धातु) + निर् (उपसर्ग) → निर्भिन्न (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (मकरैः सह)
मकरैःby crocodiles/makara-creatures
मकरैः:
Instrument (करण)
TypeNoun
Rootमकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वरुणालयम्Varuna’s abode (the sea)
वरुणालयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वरुणस्य आलयः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Rāma

Tirtha: Setu-tīra (Varuṇālaya-sannidhi)

Type: ghat

Listener: Pilgrimage audience

Scene: Rāma turns to Lakṣmaṇa at his side, speaking with controlled fury; the ocean stretches vast behind, with imagined makaras beneath the waves; Rāma’s hand gestures toward the sea as he declares his intent.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
V
Varuṇa
M
Makara
O
Ocean

FAQs

Leadership in dharma includes decisive communication and readiness to act when sacred duty is obstructed.

The Setu coastal arena where Rāma confronts the ocean—integral to the Setu/Rāmeśvaram sacred narrative.

None; it is a martial declaration within a dharmic objective (mārga-siddhi).