Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

तथैव चारुवचनैः स्वेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया । मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता सुतं सुतः

tathaiva cāruvacanaiḥ svedasaṃnodanaiḥ paraiḥ | yā priyaṃ prīṇayetprītā trilokī prīṇitā tayā | mitaṃ dadāti hi pitā mitaṃ bhrātā sutaṃ sutaḥ

ฉันนั้นด้วยวาจาอ่อนหวานและการกระทำอื่น ๆ—เช่นช่วยบรรเทาความเหนื่อยและเหงื่อไคล—สตรีผู้ยินดีทำให้ผู้เป็นที่รักพอใจ ย่อมทำให้ไตรโลกยินดีด้วย เพราะบิดาให้เพียงพอประมาณ พี่น้องให้เพียงพอประมาณ และบุตรก็ให้เพียงพอประมาณเท่านั้น

tathāthus
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण (adverb: thus)
evaindeed
eva:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphasis)
cāruvacanaiḥwith sweet words
cāruvacanaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootcāru-vacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (cāru ‘pleasant’ + vacana ‘words’)
svedasaṃnodanaiḥwith rubbing/pressing to relieve sweat (massage)
svedasaṃnodanaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsveda-saṃnodana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (sveda ‘sweat’ + saṃnodana ‘rubbing/pressing’)
paraiḥby other (means)
paraiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying the means)
she who
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
priyamthe beloved (husband)
priyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (context: ‘husband/beloved’ as object)
prīṇayetshould please
prīṇayet:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootprīṇ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
prītābeing pleased/affectionate
prītā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprīta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (state of the subject)
trilokīthe three worlds
trilokī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottri-lokī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (tri ‘three’ + lokī ‘worlds’)
prīṇitāis pleased
prīṇitā:
Kriyā (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootprīṇita (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृत्/कृदन्त-विशेषण (past passive participle sense: ‘pleased’)
tayāby her
tayā:
Karaṇa (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
mitammeasured/limited (amount)
mitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootmita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying what is given)
dadātigives
dadāti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
hiindeed/for
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपात (particle: for/indeed)
pitāfather
pitā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mitamlimited
mitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootmita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
bhrātābrother
bhrātā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sutama son
sutam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
sutaḥ(another) son
sutaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Unspecified (Dharmāraṇya Khaṇḍa narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa conveying dharma-teaching)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: A tender domestic scene: wife wiping sweat, offering cool cloth, speaking sweetly; above, subtle cosmic imagery—three lokas represented by small celestial, earthly, and nether motifs—signifying ‘trilokī prīṇitā’.

FAQs

Affectionate speech and considerate service create harmony so powerful it is poetically said to please the three worlds.

No specific tīrtha is referenced in this verse.

No formal rite; it recommends gentle speech and attentive service (comforting fatigue, etc.).