Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

पंक्तिभेदस्य कर्ता च गोसहस्रवधः स्मृतः । वृत्तिभागविभजनं तथा न्यायविचारणम् । श्रीरामदूतकस्याग्रे कर्त्तव्यमिति निश्चयः

paṃktibhedasya kartā ca gosahasravadhaḥ smṛtaḥ | vṛttibhāgavibhajanaṃ tathā nyāyavicāraṇam | śrīrāmadūtakasyāgre karttavyamiti niścayaḥ

ผู้ใดทำให้เกิดการแตกแยกแห่งปังกติ (แถวร่วมฉัน) ย่อมถูกจดจำว่าเสมอด้วยผู้ฆ่าโคหนึ่งพันตัว. การแบ่งปันเลี้ยงชีพและส่วนแบ่ง ตลอดจนการพิจารณาความยุติธรรม—มีข้อยืนยันว่าพึงกระทำต่อหน้า ทูตแห่งพระศรีราม คือหนุมาน

पंक्तिभेदस्यof the breaking of the line/row (breach of order)
पंक्तिभेदस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपंक्ति-भेद (प्रातिपदिक; पंक्ति + भेद)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम् (Singular)
कर्ताthe doer/perpetrator
कर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + तृच् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकर्तृवाचक कृदन्तः (agent noun), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)
गोसहस्रवधःkilling of a thousand cows
गोसहस्रवधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो-सहस्र-वध (प्रातिपदिक; गो + सहस्र + वध)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
स्मृतःis declared/considered
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (is remembered/declared)
वृत्तिभागविभजनम्division of shares of livelihood/maintenance
वृत्तिभागविभजनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृत्ति-भाग-विभजन (प्रातिपदिक; वृत्ति + भाग + विभजन)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: likewise/also)
न्यायविचारणम्judicial inquiry/adjudication
न्यायविचारणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootन्याय-विचारण (प्रातिपदिक; न्याय + विचारण)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
श्रीरामदूतकस्यof Śrī Rāma’s messenger
श्रीरामदूतकस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्री-राम-दूतक (प्रातिपदिक; श्री + राम + दूतक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम् (Singular)
अग्रेin the presence of/before
अग्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-रूपेण अव्ययीभूतम् (indeclinable in sense: in front of)
कर्त्तव्यम्is to be done
कर्त्तव्यम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभाव्य/विधेयार्थक कृदन्तः (gerundive: to be done), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-बोधक-अव्ययम् (thus)
निश्चयःdecision/settled conclusion
निश्चयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

Deductive: Sūta (narrating dharma rules) introducing Hanumān as witness/guardian of righteous judgment

Tirtha: Śrī Rāma-dūta (Hanumān) sannidhi

Type: temple

Scene: A village/city assembly meets before a Hanumān shrine: elders seated in a semicircle, offerings at Hanumān’s feet; a scribe records shares; disputants stand with folded hands; Hanumān’s image presides as witness.

H
Hanumān
Ś
Śrī Rāma
P
paṃkti-bheda
G
go-hatyā
N
nyāya

FAQs

Social harmony and truthful justice are sacred; violating communal order is a grave sin, while righteous decisions should be made under divine witness (Hanumān).

No specific location is named; the verse sacralizes the act of justice itself by placing it before Hanumān (Śrī Rāma’s dūta).

A devotional-legal prescription: conduct distribution of shares and judicial deliberations in the presence of Hanumān (as a sanctifying witness).