Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

आंजनेयस्तु तद्वाक्यं प्रणम्य शिरसादधौ । जीर्णोद्धारं तदा कृत्वा कृतकृत्यो बभूव ह

āṃjaneyastu tadvākyaṃ praṇamya śirasādadhau | jīrṇoddhāraṃ tadā kṛtvā kṛtakṛtyo babhūva ha

อัญชเนยะนอบน้อมก้มศีรษะ รับถ้อยคำนั้นไว้เหนือเศียรเกล้า แล้วจึงกระทำการบูรณะสิ่งที่ทรุดโทรมให้กลับคืนดังเดิม ครั้นแล้วท่านก็เป็นผู้สำเร็จภารกิจสมบูรณ์

आञ्जनेयःĀñjaneya (Hanuman)
आञ्जनेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआञ्जनेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तुbut, indeed
तु:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle)
तत्-वाक्यम्that statement/command
तत्-वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य वाक्यम्)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having bowed’; धातुः—नम् (to bow) उपसर्गः—प्र
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
अदधौplaced (upon his head)/accepted reverently
अदधौ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः—धा (to place/put)
जीर्ण-उद्धारम्renovation/repair of what was dilapidated
जीर्ण-उद्धारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीर्ण (कृदन्त; √जॄ) + उद्धार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (जीर्णस्य उद्धारः = renovation of the dilapidated)
तदाthen
तदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having done’; धातुः—कृ (to do)
कृत-कृत्यःhaving fulfilled his duty
कृत-कृत्यः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कृतं कृत्यं येन) ‘one whose duty is done’
बभूवbecame
बभूव:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः—भू (to become)
indeed
:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic particle)

Narrator

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Scene: Hanumān bows deeply, accepting Rāma’s command; then a second vignette shows him overseeing restoration—lifting stones, rebuilding a shrine wall, clearing a tank—while devotees watch in gratitude.

Ā
Āñjaneya (Hanumān)
R
Rāma
J
Jīrṇoddhāra (restoration)

FAQs

Sevā to a holy place—especially restoring what is ruined—is a complete dharmic act when done in obedience to righteous instruction.

The Dharmāraṇya sacred precinct is implied, where restoration and guardianship are performed.

Jīrṇoddhāra—repairing/renovating sacred structures or precincts.