Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 34

श्रीरुद्र उवाच । सर्वेषामपि धर्माणामुत्तमं श्रुतिचोदितम् । रहस्यं सर्वजंतूनां यत्त्रिपुंड्रस्य धारणम्

śrīrudra uvāca | sarveṣāmapi dharmāṇāmuttamaṃ śruticoditam | rahasyaṃ sarvajaṃtūnāṃ yattripuṃḍrasya dhāraṇam

พระศรีรุทระตรัสว่า: “ในบรรดาธรรมทั้งปวง ธรรมอันสูงสุดซึ่งศรุติ (พระเวท) บัญญัติไว้ คือความลับสำหรับสรรพสัตว์ทั้งหลาย นั่นคือการสวมตรีปุณฑระ”

श्रीरुद्रःŚrī Rudra
श्रीरुद्रः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् रुद्रः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; विशेषणम् (धर्माणाम्)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (सम्भावना/अपि-कारक, ‘also/even’)
धर्माणाम्of dharmas/duties
धर्माणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
उत्तमम्the best, supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (रहस्यम्/धारणम् इत्यर्थे)
श्रुतिचोदितम्enjoined by the Vedas/scripture
श्रुतिचोदितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रुति (प्रातिपदिक) + चोदित (कृदन्त, √चुद्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः—‘श्रुत्या चोदितम्’ (enjoined by scripture)
रहस्यम्the secret (teaching)
रहस्यम्:
Karta (Predicate-noun/प्रथमा)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वजन्तूनाम्of all beings
सर्वजन्तूनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + जन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां जन्तूनाम्)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
त्रिपुण्ड्रस्यof the tripuṇḍra (three ash-marks)
त्रिपुण्ड्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + पुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः पुण्ड्राः यस्मिन्/त्रिपुण्ड्रम्)
धारणम्wearing, bearing
धारणम्:
Karta (Predicate-noun/प्रथमा)
TypeNoun
Rootधृ (धातु) → धारण (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रियानाम (act of wearing/holding)

Rudra (Śiva)

Listener: Sanatkumāra (and by extension all beings)

Scene: Rudra speaks authoritatively, proclaiming Tripuṇḍra as the highest dharma; the ash mark is visually emphasized on his forehead and on attentive sages.

R
Rudra (Śiva)
Ś
Śruti (Vedas)
T
Tripuṇḍra
D
Dharma

FAQs

Śaiva identity and inner renunciation are upheld through the Tripuṇḍra, presented as a Veda-sanctioned supreme dharma.

No site is named; the verse glorifies a universal Śaiva observance rather than a location.

Wearing the Tripuṇḍra (three ash lines/vibhūti mark) is declared the foremost dharma.