Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

Devanagari script

इति चंद्रांगदः सर्वमाख्यायांतर्गृहे स्थिताम् । तस्याग्र पत्नीमाहूय दर्शयामास भूषिताम्

Transliteration

iti caṃdrāṃgadaḥ sarvamākhyāyāṃtargṛhe sthitām | tasyāgra patnīmāhūya darśayāmāsa bhūṣitām

Translation

ครั้นจันทรางคทะเล่าความทั้งปวงแล้ว ก็เรียกพระมเหสีเอกซึ่งอยู่ในเขตฝ่ายในออกมา และให้ปรากฏกายอย่างงดงามประดับประดา

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक

• चंद्रांगदः: Candrāṅgada
• चंद्रांगदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम; तत्पुरुषः (चन्द्र-आङ्गदः)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आख्याय’ इत्यस्य कर्म

• आख्याय: having told
• आख्याय: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + ख्या (धातु) → आख्याय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया

• अन्तर्गृहे: inside the house
• अन्तर्गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावः (अन्तः गृहे = inside the house)

• स्थिताम्: standing/being (there)
• स्थिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘पत्नीम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• अग्रे: in front (of him)
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे ‘in front’

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आहूय: having called
• आहूय: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + हु (धातु) → आहूय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (gerund)

• दर्शयामास: showed, caused to see
• दर्शयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दर्शय (णिच्)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• भूषिताम्: adorned
• भूषिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भूष् (धातु) → भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘पत्नीम्’ इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, unspecified in snippet)

Visual Art Cues

Scene: Candrāṃgada, after recounting events, calls the chief queen from the inner apartments; she appears richly adorned, poised for a moment of recognition before the king.

Characters & Entities

• Candrāṃgada
• chief queen (agra-patnī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truth is revealed step by step; reconciliation is supported by careful, respectful disclosure within the household.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned; the verse is a narrative staging of recognition within a palace setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive narrative verse.