Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

Devanagari script

इमान्पुत्रानिमाः पत्नीरिदं राज्यमिदं पुरम् । सर्वं विहाय मच्चित्तं त्वय्येव प्रेमबंधनम्

Transliteration

imānputrānimāḥ patnīridaṃ rājyamidaṃ puram | sarvaṃ vihāya maccittaṃ tvayyeva premabaṃdhanam

Translation

ละทิ้งบุตรเหล่านี้ ภรรยาเหล่านี้ ราชอาณาจักรนี้ และนครนี้—สละสิ้นทุกสิ่ง—จิตของข้าพเจ้าผูกพันอยู่กับท่านผู้เดียวด้วยสายใยแห่งความรักภักดี

Word by Word

• इमान्: these
• इमान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (पुत्रान् विशेषयति)

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• इमाः: these
• इमाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (पत्नीन् विशेषयति)

• पत्नीन्: wives
• पत्नीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (राज्यम् विशेषयति)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (पुरम् विशेषयति)

• पुरम्: city
• पुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्त-समुच्चयार्थ

• विहाय: having abandoned
• विहाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि + हा (धातु)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप्-अव्ययकृदन्त (absolutive) ‘having abandoned’

• मत्: my
• मत्: Sambandha (Genitive sense/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-प्रातिपदिक (समासपूर्वपद), ‘my’

• चित्तम्: mind
• चित्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्वयि: in you
• त्वयि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, सप्तमी, एकवचन

• एव: only; indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण-निपात)

• प्रेमबंधनम्: bond of love
• प्रेमबंधनम्: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: प्रेम (प्रातिपदिक) + बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘प्रेम्णः बन्धनम्’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मच्चित्तम् इति) विधेय/विशेषणभाव

Speaker

Unspecified (context suggests the grateful king/father addressing the protector)

Skanda Dialogue

Listener: (frame) Naimiṣāraṇya sages (implicit)

Visual Art Cues

Scene: A ruler gestures away from palace, family, and regalia, while his gaze fixes lovingly on the protector; the ‘bond of love’ is shown as an invisible thread or garland linking hearts.

Characters & Entities

• putra
• patnī
• rājya
• pura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly attachments can be transcended by a higher bond—love grounded in gratitude, loyalty, and dharmic surrender.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred place is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse expresses inner resolve and attachment to a benefactor.