Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

युधिष्ठिर उवाच । कस्माद्वै व्यासतीर्थं तदन्तरिक्षे व्यवस्थितम् । एतदाख्याहि संक्षेपात्त्यज ग्रन्थस्य विस्तरम्

yudhiṣṭhira uvāca | kasmādvai vyāsatīrthaṃ tadantarikṣe vyavasthitam | etadākhyāhi saṃkṣepāttyaja granthasya vistaram

ยุธิษฐิระกล่าวว่า: “เหตุไฉนแท้จริงแล้ว วยาสะ-ตีรถะจึงตั้งอยู่ ณ แดนกลางแห่งอากาศ? โปรดบอกข้าพเจ้าโดยย่อ—ละเว้นการขยายความอันยืดยาวเถิด”

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
कस्मात्from what cause? why?
कस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
व्यासतीर्थम्the Vyāsa-tīrtha (sacred ford of Vyāsa)
व्यासतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्यास + तीर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषण (demonstrative)
अन्तरिक्षेin the sky/atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
व्यवस्थितम्situated/established
व्यवस्थितम्:
Karta-samānādhikaraṇa / Predicate adjective
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
एतत्this (matter)
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
आख्याहिtell/explain
आख्याहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ख्या (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
संक्षेपात्briefly, in short
संक्षेपात्:
Hetu/Adverbial (Manner)
TypeNoun
Rootसंक्षेप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'briefly')
त्यजleave/omit
त्यज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ग्रन्थस्यof the text
ग्रन्थस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootग्रन्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
विस्तरम्expansion/detail
विस्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Vyāsa-tīrtha (antarikṣa-sthita)

Type: kshetra

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: Yudhiṣṭhira, seated in a forest-āśrama setting, respectfully questions the sage about a mysterious ‘Vyāsa-tīrtha’ said to be poised in the mid-air; the atmosphere is contemplative, with subtle संकेत of an unseen sacred ford above the horizon.

Y
Yudhiṣṭhira
V
Vyāsa-tīrtha
A
Antarikṣa

FAQs

Sincere inquiry into tīrtha-māhātmya is encouraged; understanding the ‘why’ deepens faith and practice.

Vyāsa-tīrtha, specifically its unusual placement in antarikṣa.

None directly; the verse requests a concise explanatory account (saṃkṣepa).