Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

तेन देवा जिताः सर्वे हृतराज्या नराधिप । यज्ञभागान् स्वयं भुङ्क्ते अहं विष्णुर्न संशयः

tena devā jitāḥ sarve hṛtarājyā narādhipa | yajñabhāgān svayaṃ bhuṅkte ahaṃ viṣṇurna saṃśayaḥ

ข้าแต่พระราชา ด้วยเขาเหล่าเทวะทั้งปวงถูกพิชิต และอาณาจักรถูกชิงไป เขากลับเสวยส่วนแห่งยัญญะด้วยตนเอง แล้วกล่าวว่า “เรานี่แหละคือวิษณุ—มิใช่ข้อสงสัย”

तेनby him / by that (demon)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
जिताःconquered
जिताः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; जि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हृतराज्याःdeprived of their kingdoms
हृतराज्याः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootहृत-राज्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुष (हृतं राज्यं येषाम्)
नराधिपO king
नराधिप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; पुंलिङ्ग; समासः तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)
यज्ञभागान्shares of sacrifices
यज्ञभागान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ-भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुष (यज्ञस्य भागाः)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः-प्रयोग (reflexive adverb)
भुङ्क्तेenjoys, consumes
भुङ्क्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not / no
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate noun)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā Khaṇḍa secret tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Tāla-megha triumphant over devas; he arrogantly consumes yajña portions, proclaiming himself Viṣṇu; devas appear dispossessed and distressed.

T
Tāla-megha
D
Devas
V
Viṣṇu
Y
Yajña (sacrifice)
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

Adharma includes usurping sacred rites and false divine claims; yajña represents cosmic order that must be protected.

Indirectly supports the Cakratīrtha narrative by setting up the demon’s oppression that leads to divine intervention.

Reference is made to yajña-bhāga (sacrificial portions), highlighting their proper recipients; no direct instruction is given.