Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

गुरुं नेत्रसहस्रेण प्रेरयामास वृत्रहा । स द्विनेत्रं हरेश्चक्षुः सहस्रनयनाधिकम्

guruṃ netrasahasreṇa prerayāmāsa vṛtrahā | sa dvinetraṃ hareścakṣuḥ sahasranayanādhikam

ผู้พิชิตวฤตระ (อินทรา) ได้เร่งเร้าพระคุรุด้วยดวงตาพันดวง ครั้นแล้วทัศนะสองเนตรของพระหริก็ถูกความรุ่งเรืองแห่งพันเนตรยิ่งกว่า

गुरुम्the teacher (Bṛhaspati)
गुरुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (2nd/द्वितीया)
नेत्रसहस्रेणwith a thousand eyes
नेत्रसहस्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनेत्र-सहस्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd/तृतीया); समास-विग्रहः: नेत्राणां सहस्रम् (a thousand eyes)
प्रेरयामासsent / urged
प्रेरयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ईर्/प्रेर् (√ईर्/√इर्; प्रेरयति इति णिच्-धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वृत्रहाVṛtra-slayer (Indra)
वृत्रहा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृत्र-हन् (प्रातिपदिक; उपपद-समास)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); विग्रहः: वृत्रं हन्ति इति (slayer of Vṛtra)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा)
द्विनेत्रम्two-eyed
द्विनेत्रम्:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि-नेत्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (2nd/द्वितीया); ‘चक्षुः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्; विग्रहः: द्वे नेत्रे यस्य तत् (two-eyed)
हरेःof Hari (Viṣṇu)
हरेः:
Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (6th/षष्ठी)
चक्षुःeye
चक्षुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (2nd/द्वितीया)
सहस्रनयनाधिकम्exceeding a thousand eyes
सहस्रनयनाधिकम्:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्र-नयन-अधिक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (2nd/द्वितीया); ‘चक्षुः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्; विग्रहः: सहस्रं नयनानि, तेषाम् अधिकम् (exceeding a thousand eyes)

Narrator (contextual; reports Indra’s action)

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A celestial court scene: Indra, radiant and many-eyed in iconographic suggestion, urgently gestures toward a venerable guru; nearby, Hari’s calm two-eyed gaze contrasts with Indra’s thousand-eyed intensity.

I
Indra (Vṛtrahā)
H
Hari (Viṣṇu)

FAQs

In dharmic crises, initiative and earnest appeal to higher guidance are praised; leadership arises through responsibility.

No tīrtha is directly praised in this verse.

None.