Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमशोभनम् । स्थापितं मुनिसङ्घैर्यद्ब्रह्मवंशसमुद्भवैः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchenmahīpāla tīrthaṃ paramaśobhanam | sthāpitaṃ munisaṅghairyadbrahmavaṃśasamudbhavaiḥ

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: “ต่อจากนั้น โอ้พระมหากษัตริย์ พึงไปยังทิรถะอันงดงามยิ่ง ซึ่งหมู่มุนีผู้กำเนิดในวงศ์แห่งพรหมาได้สถาปนาไว้”

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; समास: कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः = venerable Markandeya)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Desha-kala-adhikarana (Temporal adverb/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्ययीभावार्थे/क्रमवाचक (then, thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
महीपालO king
महीपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समास: तत्पुरुष (महीम् पालयति = protector of the earth)
तीर्थम्to a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
परमशोभनम्most beautiful
परमशोभनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; समास: कर्मधारय (परमं शोभनं = exceedingly beautiful)
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextually agreeing with तीर्थम्); कृदन्त: क्त (past passive participle)
मुनिसङ्घैःby groups of sages
मुनिसङ्घैः:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (मुनिनां सङ्घाः = groups of sages)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
ब्रह्मवंशसमुद्भवैःborn from the lineage of Brahmā
ब्रह्मवंशसमुद्भवैः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + समुद्भव (कृदन्त, सम्+उद्+भू धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (ब्रह्मणः वंशः → ब्रह्मवंश; तस्मात् समुद्भवाः = born from); कृदन्त: क्त (समुद्भूत) भावे

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Ṛṇamocana Tīrtha (introduced as the next destination; named explicitly in 87.2)

Type: ghat

Listener: Mahīpāla (king)

Scene: Sage Mārkaṇḍeya, radiant and composed, instructs a king on a riverbank path leading to a splendid tīrtha; in the distance, a cluster of ancient sages performs consecratory rites, suggesting Brahmā-lineage authority.

M
Mārkaṇḍeya
B
Brahmā
M
muni-saṅgha

FAQs

Pilgrimage is framed as a dhārmic progression—one should move from place to place as instructed by the sages, trusting in tīrthas founded by sanctified lineages.

A supremely beautiful tīrtha on the Revā/Narmadā circuit is introduced; the specific name is supplied in the following verse as Ṛṇamocana.

A general injunction to ‘go’ (gacchet) to the tīrtha is given; detailed rites appear in subsequent verses.