Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्

sarvatīrthavaraṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu | pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ revāyāścottare taṭe | tadvaraṃ sarvatīrthānāṃ mahāpātakanāśanam

บนแผ่นดินซึ่งมีมหาสมุทรเป็นขอบเขต ณ ฝั่งเหนือแห่งแม่น้ำเรวา นารทะได้สถาปนาตีรถะอันประเสริฐยิ่ง เป็นยอดแห่งตีรถะทั้งปวง ตีรถะอันเลิศนั้นเป็นประธานแห่งสถานศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย และทำลายแม้มหาปาตกะ คือบาปหนักยิ่งได้

सर्वतीर्थवरम्the best among all tīrthas
सर्वतीर्थवरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व-तीर्थ-वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां तीर्थानां वरः)
तीर्थम्a sacred place (tīrtha)
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन
निर्मितम्was constructed/created
निर्मितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु; निर् + मा) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘निर्मितम्’
नारदेनby Nārada
नारदेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; विरोध/विशेषार्थ
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन
सागरान्तायाम्bounded by the ocean
सागरान्तायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसागरान्त (प्रातिपदिक; सागर + अन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (सागरस्य अन्तः)
रेवायाःof the Revā (Narmadā)
रेवायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन; विशेषण (तटे इति)
तटेbank/shore
तटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (वरम् इति)
वरम्the excellent (one)
वरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचन
सर्वतीर्थानाम्of all sacred places
सर्वतीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्वतीर्थ (प्रातिपदिक; सर्व + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी) बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि तीर्थानि)
महापातकनाशनम्destroyer of great sins
महापातकनाशनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहापातक-नाशन (प्रातिपदिक; महा + पातक + नाशन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा) एकवचन; विशेषण (वरम् इति); षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकानां नाशनम्)

Unspecified (narrative voice within Revākhaṇḍa context)

Tirtha: Nārada-kṛta Sarvatīrtha-vara tīrtha (on Revā’s northern bank)

Type: ghat

Listener: King (Rajendra)

Scene: Sage Nārada, veena in hand, consecrates a luminous ford on Revā’s northern bank; the river glows with sanctity, and a celestial map-like vision shows the earth ‘ocean-bounded’ while the tīrtha radiates as the foremost purifier, dissolving dark sin-clouds.

N
Nārada
R
Revā (Narmadā)

FAQs

A tīrtha is not merely a location but a dharmic power-center: contact with a supremely praised holy place—especially on the Revā—purifies even grave sins when approached with श्रद्धा (faith) and right conduct.

A Nārada-established tīrtha on the northern bank of the Revā (Narmadā) within the Skanda Purāṇa’s Revākhaṇḍa (Āvantyakhaṇḍa).

No specific rite is prescribed in this verse; it primarily proclaims the tīrtha’s sin-destroying potency (mahāpātakanāśana).