Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

दिव्यमायामयीं देवीमुत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम् । नदीमपश्यद्देवेशो ह्यनौपम्यजलाशयाम्

divyamāyāmayīṃ devīmutkṛṣṭāmbudasannibhām | nadīmapaśyaddeveśo hyanaupamyajalāśayām

พระผู้เป็นใหญ่แห่งเทวะทอดพระเนตรแม่น้ำนั้นเป็นเทวี—อุบัติจากมายาทิพย์ ดุจเมฆอันงามเลิศ—เป็นอ่างน้ำศักดิ์สิทธิ์หาที่เปรียบมิได้

दिव्यमायामयीम्made of divine illusion
दिव्यमायामयीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + माया (प्रातिपदिक) + मयी (मयट्-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक ‘consisting of’)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दिव्या माया यस्याः सा/दिव्यमायामयी)
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम्resembling a splendid cloud
उत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्कृष्ट (उत्-√कृष् (धातु), क्त-प्रत्यय ‘excellent’) + अम्बुद (प्रातिपदिक ‘cloud’) + सन्निभ (प्रातिपदिक ‘resembling’)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (उत्कृष्ट-अम्बुद-सन्निभा)
नदीम्the river
नदीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवेशःthe lord of gods
देवेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अवधारण/हेतौ
अनौपम्यजलाशयाम्having an incomparable water-reservoir
अनौपम्यजलाशयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअनौपम्य (अ-उपम (प्रातिपदिक) + यत्/य-प्रत्यय ‘incomparable’) + जल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक ‘abode/reservoir’)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अनौपम्यः जलाशयः यस्याः सा)

Narrator (a ṛṣi/purāṇic speaker addressing a king; exact speaker not in snippet)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Listener: Tīrtha-śravaṇa audience

Scene: The Lord of gods beholds an incomparable river-reservoir appearing as a goddess made of divine māyā, luminous like a towering rain-cloud, emanating sanctity and cool radiance.

R
Revā (Narmadā)
D
Devī (Goddess)
D
Deveśa (Lord of gods)

FAQs

A tīrtha is not mere geography; it is Devī herself—divine power appearing as purifying water.

Revā/Narmadā, revered as a goddess and supreme jalāśaya (sacred water-abode).

No direct prescription; the verse establishes the theological basis for worship and bathing in Narmadā.