Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

गम्यतां तत्र देवेश लुङ्केशं त्वं सहामरैः । विष्णोस्तु वचनादेव प्रविष्टो ह्रदमुत्तमम्

gamyatāṃ tatra deveśa luṅkeśaṃ tvaṃ sahāmaraiḥ | viṣṇostu vacanādeva praviṣṭo hradamuttamam

จงเสด็จไปที่นั่นเถิด โอ้จอมแห่งเทพ พร้อมด้วยเหล่าอมร ไปยังลุงเกศะ ด้วยพระดำรัสของพระวิษณุเพียงประการเดียว เขาก็เข้าสู่สระอันประเสริฐ

गम्यताम्let (him/you) go
गम्यताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन, कर्मणि-प्रयोग (passive imperative): 'let (it) be gone/one should go'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
देवेशO lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
लुङ्केशम्the lord of Laṅkā
लुङ्केशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलुङ्केश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थे; प्रथमा (1st), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahakari (Accompaniment/सहकार)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहकारक-अव्यय (preposition-like indeclinable)
अमरैःwith the immortals (gods)
अमरैः:
Sahakari (Accompaniment/सहकार)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
सहामरैःtogether with the gods
सहामरैः:
Sahakari (Accompaniment/सहकार)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय) + अमर (प्रातिपदिक)
Formसन्धिः: सह + अमरैः → सहामरैः; 'सह' अव्ययेन तृतीया-सम्बन्धः
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक (emphatic/contrastive particle)
वचनात्from the command/word
वचनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
वचनात् एवfrom the word alone
वचनात् एव:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक) + एव (अव्यय)
Formपदसमूहः; पञ्चमी एकवचन + अव्यय
प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु) + प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे 'entered' (finite sense)
ह्रदम्lake
ह्रदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'ह्रदम्' इत्यस्य विशेषणम्
ह्रदम् उत्तमम्the excellent lake
ह्रदम् उत्तमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formविशेष्य-विशेषणभावः; द्वितीया एकवचन

Unspecified (narrative dialogue within Revā Khaṇḍa; speaker not explicit in excerpt)

Tirtha: Luṅkeśa-hrada (as implied)

Type: kund

Scene: A procession of devas led by ‘Deveśa’ moving toward Luṅkeśa; at Viṣṇu’s command, a figure steps into a luminous lake whose surface glows with sanctity.

V
Viṣṇu
D
Deveśa (Lord of Devas)
L
Luṅkeśa
H
Hrada (sacred lake)

FAQs

Divine instruction (ājñā) guides sacred movement; obedience to dharmic command leads to auspicious entry into holy spaces.

An “excellent lake” (hrada) associated with Luṅkeśa in the Revā Khaṇḍa’s tīrtha-topography.

Implied tīrtha-approach and entry; the verse narrates entering the sacred lake rather than prescribing a formal vow.