Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

देवासुरगणे नष्टे सरित्सरमहार्णवे । का त्वं भ्रमसि पद्माक्षि क्व गतासि च न क्षयम्

devāsuragaṇe naṣṭe saritsaramahārṇave | kā tvaṃ bhramasi padmākṣi kva gatāsi ca na kṣayam

ครั้นหมู่เทวะและอสูรสิ้นสูญในมหาสมุทรใหญ่ดุจแม่น้ำและสระนั้นแล้ว พระองค์ตรัสว่า “โอ้ผู้มีเนตรดุจดอกบัว เจ้าเป็นผู้ใด เหตุใดจึงเร่ร่อนอยู่ที่นี่ และไฉนจึงไม่ประสบความพินาศ?”

देव-असुर-गणेin the host of gods and demons
देव-असुर-गणे:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (देवाश्च असुराश्च) + तत्पुरुषः (गणः)
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
Adhikarana (Locative absolute)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
सरित्-सर-महा-अर्णवेin the great ocean (formed) of rivers and lakes
सरित्-सर-महा-अर्णवे:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + सर (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सरितां सरः = river-lake) + कर्मधारय/तत्पुरुष (महान् अर्णवः)
काwho?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भ्रमसिyou wander
भ्रमसि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पद्माक्षिO lotus-eyed one
पद्माक्षि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (पद्मे इव अक्षिणी यस्याः)
क्वwhere?
क्व:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb)
गतासिhave you gone
गतासि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
क्षयम्destruction/end
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अध्याहृतः: ‘प्राप्ता/गता’ इत्यर्थे)

Śiva (continuing the address, implied from prior verse context)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A desolate, endless ocean where even divine hosts are gone; Śiva (still in peacock-form) addresses the radiant lotus-eyed Narmadā who alone moves upon the waters.

D
Devas
A
Asuras
M
Mahārṇava
P
Padmākṣī (unnamed feminine figure)

FAQs

Even divine and demonic powers are transient in pralaya; true security lies beyond worldly status, prompting spiritual inquiry into the imperishable.

No particular tirtha is directly praised in this verse; it remains within the Revā Khaṇḍa’s overarching sacred narrative.

None.