Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 116

विविधानि च दानानि हेमरत्नधनानि च । चक्रतीर्थे महाराज कपिलां यः प्रयच्छति । पृथ्वी तेन भवेद्दत्ता सशैलवनकानना

vividhāni ca dānāni hemaratnadhanāni ca | cakratīrthe mahārāja kapilāṃ yaḥ prayacchati | pṛthvī tena bhaveddattā saśailavanakānanā

ณที่นั้นมีทานนานาประการ—ทอง แก้วมณี และทรัพย์สินด้วย โอ้มหาราช ผู้ใดถวายโคกปิลา (โคสีน้ำตาลอ่อน) ณ จักรตีรถะ ผู้นั้นย่อมชื่อว่าได้ถวายแผ่นดินทั้งสิ้น พร้อมภูผา พงไพร และพฤกษาวัน

विविधानिvarious
विविधानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (दानानि)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात
दानानिgifts
दानानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हेमरत्नधनानिgold, jewels, and wealth
हेमरत्नधनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहेम (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात
चक्रतीर्थेat Cakratīrtha
चक्रतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचक्रतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कपिलाम्a tawny cow
कपिलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रयच्छतिgives, bestows
प्रयच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पृथ्वीthe earth
पृथ्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-हेतु), एकवचन
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दत्ताgiven (as if donated)
दत्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘दत्ता’ = ‘given’ (पृथ्वी-विशेषणम्)
सशैलवनकाननाtogether with mountains, forests, and groves
सशैलवनकानना:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘सहित’) + शैल (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + कानन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पृथ्वी); ‘शैल-वन-काननैः सह’

Īśvara (Śiva), addressing a kingly listener

Tirtha: Cakratīrtha

Type: ghat

Listener: Mahārāja (explicit address: ‘O great king’)

Scene: At Cakratīrtha, a donor presents a tawny kapilā cow with ornaments; the scene subtly expands to a cosmic vision of the earth—mountains, forests, groves—symbolizing ‘pṛthivī-dāna’ merit.

C
Cakratīrtha
K
Kapilā (cow)
M
Mahārāja

FAQs

At exalted tīrthas, a single dharmic act—like go-dāna—symbolically equals vast giving, showing the amplifying power of sacred place and intent.

Cakratīrtha is explicitly praised as a place where gifts yield extraordinary merit.

Giving a kapilā (tawny cow) at Cakratīrtha, along with other forms of dāna such as gold, jewels, and wealth.