Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

ईश्वर उवाच । स्वप्नेऽपि त्रिदशाः सर्वे न योद्धव्याः कदाचन । असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसो यन्न रोचते

īśvara uvāca | svapne'pi tridaśāḥ sarve na yoddhavyāḥ kadācana | asaṃbhāvyaṃ na vaktavyaṃ manaso yanna rocate

พระอิศวรตรัสว่า: “อย่าได้—แม้ในความฝัน—ทำศึกกับเหล่าตรีทศะทั้งปวงเลย อย่าเอ่ยถ้อยคำที่เป็นไปไม่ได้ และอย่ากล่าวสิ่งที่ใจตนเองไม่ยอมรับ”

ईश्वरःthe Lord
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचनम्
अपिeven
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/अपि-कारः (even, also)
त्रिदशाःthe gods (Tridashas)
त्रिदशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः (त्रयः दश इव/त्रिदशाः = देवाः)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
योद्धव्याःshould be fought (against)
योद्धव्याः:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु) → योद्धव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; तव्यत्-प्रत्ययान्तं विधेय/कर्तव्यार्थे (should be fought)
कदाचनever, at any time
कदाचन:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formकाल-अव्ययम् (adverb of time: ever/at any time)
असंभाव्यम्impossible (thing)
असंभाव्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ + संभव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; नञ्-तत्पुरुष/नकार-पूर्वपद (impossible)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
वक्तव्यम्should be said
वक्तव्यम्:
Kriya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → वक्तव्य (कृदन्त; तव्यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; तव्यत्-प्रत्ययान्तं कर्तव्यार्थे (should be spoken)
मनसःof the mind
मनसः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम्
यत्that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
रोचतेpleases, is agreeable
रोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-region

Type: river

Scene: Śiva raises a hand in gentle prohibition, instructing that even in dream one should not fight all the devas; his face is calm, didactic, and firm.

Ī
Īśvara (Śiva)
T
Tridaśas (Devas)

FAQs

Divine grace is guided by dharma: the Lord discourages destructive, impossible ambitions and urges inner discernment.

No specific tīrtha is named in this verse; it is a moral instruction within the Revā Khaṇḍa framework.

None; the verse is ethical counsel (nīti/dharma) rather than a rite.