Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchecca rājendra kuṇḍaleśvaramuttamam | yatra siddho mahāyakṣaḥ kuṇḍadhāro nṛpottama

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ้เจ้าแห่งราชา พึงไปยังกุณฑเลศวรอันประเสริฐ—สถานที่ซึ่งมหายักษ์กุณฑธาระบรรลุสิทธิ โอ้ผู้เป็นนรปผู้เลิศ

śrī-mārkaṇḍeyaḥthe venerable Mārkaṇḍeya
śrī-mārkaṇḍeyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (उपपद/प्रातिपदिक) + mārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (śrīmān mārkaṇḍeyaḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3), एकवचन; परस्मैपदम्
tataḥthen; thereafter
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रम/अपादानार्थक-प्रयोगः (adverb: then/from there)
gacchetshould go
gacchet:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3), एकवचन; परस्मैपदम्
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
rājendraO king of kings
rājendra:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (rājñām indraḥ); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
kuṇḍaleśvaramKuṇḍaleśvara (Lord of Kuṇḍala)
kuṇḍaleśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuṇḍala (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (kuṇḍalasya īśvaraḥ); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
uttamamexcellent; supreme
uttamam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम्
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
siddhaḥaccomplished; perfected
siddhaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsiddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्
mahā-yakṣaḥa great Yakṣa
mahā-yakṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + yakṣa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (mahān yakṣaḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
kuṇḍa-dhāraḥKuṇḍadhāra (proper name)
kuṇḍa-dhāraḥ:
Apposition (Samānādhikaraṇa)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक) + dhāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (kuṇḍaṃ dhārayati iti / kuṇḍasya dhāraḥ—name); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
nṛpa-uttamaO best of kings
nṛpa-uttama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (nṛpāṇām uttamaḥ); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Mārkaṇḍeya (to Yudhiṣṭhira)

Tirtha: Kuṇḍaleśvara

Type: kshetra

Listener: A king (rājendra/nṛpottama)

Scene: Mārkaṇḍeya instructs a king; in the background stands Kuṇḍaleśvara liṅga-temple near a sacred waterbody (kuṇḍa), with the Yakṣa Kuṇḍadhāra shown in ascetic posture attaining siddhi.

M
Mārkaṇḍeya
K
Kuṇḍaleśvara
Y
Yakṣa Kuṇḍadhāra
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

Pilgrimage to Śiva-kṣetras is presented as a direct means to spiritual accomplishment, validated by exemplars who attained siddhi there.

Kuṇḍaleśvara, a revered Śaiva tīrtha in the Revā Khaṇḍa itinerary.

A yātrā prescription: “one should go” (gacchet) to Kuṇḍaleśvara as part of tīrtha-sevana.