Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

तथामरेश्वरे याम्ये लिङ्गं वै चपलेश्वरम् । द्वितीयं चण्डहस्ताख्यं द्वे लिङ्गे तीर्थरक्षके

tathāmareśvare yāmye liṅgaṃ vai capaleśvaram | dvitīyaṃ caṇḍahastākhyaṃ dve liṅge tīrtharakṣake

ฉันนั้น ทางทิศใต้ของอมเรศวรมีลึงค์นามว่า จปเลศวร และอีกองค์หนึ่งชื่อ จัณฑหสตะ—ลึงค์ทั้งสองเป็นผู้พิทักษ์ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์

तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
अमरेश्वरेat Amareśvara
अमरेश्वरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअमरेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
याम्येin the southern (part)
याम्ये:
Adhikarana (अधिकरण/Location qualifier)
TypeAdjective
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying the location: southern)
लिङ्गम्a liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
चपलेश्वरम्Capaleśvara
चपलेश्वरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचपल-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); कर्मधारय (चपलः ईश्वरः)
द्वितीयम्the second
द्वितीयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); क्रमवाचक (ordinal)
चण्डहस्त-आख्यम्named Caṇḍahasta
चण्डहस्त-आख्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचण्डहस्त (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (चण्डहस्त-आख्यः = named 'Caṇḍahasta')
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (Dual)
लिङ्गेliṅgas
लिङ्गे:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (Dual)
तीर्थ-रक्षकेprotectors of the tīrtha
तीर्थ-रक्षके:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + रक्षक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थस्य रक्षकौ)

Skanda (deduced from Skanda Purana narrative framework)

Tirtha: Capaleśvara and Caṇḍahasta (tīrtha-rakṣaka liṅgas)

Type: kshetra

Scene: A southern approach path from Amareśvara with two small liṅga shrines—Capaleśvara and Caṇḍahasta—standing like sentinels; pilgrims pause to bow before continuing toward the river-ghāṭa.

A
Amareśvara
C
Capaleśvara
C
Caṇḍahasta
Ś
Śiva-liṅga
T
Tīrtha

FAQs

Śiva-liṅgas are not only objects of worship but also guardians of sacred landscapes and tīrthas.

The Amareśvara region, especially the southern sector marked by Capaleśvara and Caṇḍahasta liṅgas.

Implicit liṅga-darśana and worship; the verse explicitly identifies the liṅgas as tīrtha-protectors.