Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 105

अक्षयश्चाव्ययश्चैव वस त्वं वै यथासुखम् । ततो निवारयामास रुद्रः सप्तशिखं तदा

akṣayaścāvyayaścaiva vasa tvaṃ vai yathāsukham | tato nivārayāmāsa rudraḥ saptaśikhaṃ tadā

“จงเป็นผู้ไม่สิ้นสูญและไม่เสื่อมสลาย; จงพำนักอย่างสบายตามปรารถนาเถิด” แล้วในกาลนั้น พระรุทระได้ยับยั้งสัปตศิขะไว้

अक्षयःimperishable
अक्षयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (Conjunction)
अव्ययःunchanging
अव्ययः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (Conjunction)
एवindeed
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (Emphatic particle)
वसdwell, stay
वस:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम/मध्यम-प्रयोगे सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वैsurely
वै:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक निपात (Emphatic particle)
यथासुखम्as you please, comfortably
यथासुखम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + सुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (Adverb)
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (Ablatival adverb: 'thereupon/from that')
निवारयामासrestrained, prevented
निवारयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वॄ (धातु) (causative: निवारयति)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रत्यय (Causative)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सप्तशिखम्the seven-peaked (one)
सप्तशिखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + शिख (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (सप्त शिखाः यस्य/सप्तशिखम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तदाat that time
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (Temporal adverb)

Mārkaṇḍeya (narration continuing the episode)

Listener: Bhārata

Scene: Rudra, calm yet formidable, pronounces ‘akṣaya, avyaya’ and with a controlling gesture checks Saptashikha, halting his momentum.

R
Rudra (Śiva)
S
Saptashikha

FAQs

The Lord grants stability and well-being (akṣaya/avyaya) and also sets cosmic boundaries by restraining destructive forces.

This verse prepares the narrative for the geographic settling of Tripura’s fiery remnants, which later become identifiable sacred sites.

None; it is a narrative of boons and divine intervention.