Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

एवं तावत्प्रमाणानि तीर्थे कुम्भेश्वरे द्विजाः । साग्रं लक्षं च तीर्थानां स्थितं रेवोरसङ्गमे

evaṃ tāvatpramāṇāni tīrthe kumbheśvare dvijāḥ | sāgraṃ lakṣaṃ ca tīrthānāṃ sthitaṃ revorasaṅgame

ดูก่อนทวิชะทั้งหลาย นี่แลคือจำนวนทั้งหลาย ณ ทีรถะแห่งกุมเภศวรเท่าที่กล่าวมา และ ณ สังฆมเรโวรา มีทีรถะสถิตอยู่หนึ่งแสนและยิ่งกว่า

evaṃthus
evaṃ:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
Formरीति/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
tāvatso much/so far
tāvat:
Sambandha (Extent/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (so much/so far)
pramāṇānimeasures/counts
pramāṇāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpramāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tīrtheat the tīrtha/place
tīrthe:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
kumbheśvareat Kumbheśvara
kumbheśvare:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkumbheśvara (प्रातिपदिक; kumbha + īśvara)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (kumbhasya īśvaraḥ)
dvijāḥO brāhmaṇas
dvijāḥ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थेऽपि
sāgramwith an excess
sāgram:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāgra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (lakṣam)
lakṣama lakh
lakṣam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tīrthānāmof tīrthas
tīrthānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
sthitamis situated/exists
sthitam:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) → sthita (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; lakṣam इत्यस्य विशेषणम्
revora-saṅgameat the confluence called Revora
revora-saṅgame:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootrevora-saṅgama (प्रातिपदिक; revā + ura + saṅgama)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (revāyāḥ urasaṅgamaḥ / revā-urasya saṅgamaḥ)

Mārkaṇḍeya (as referenced in this adhyāya’s narration)

Tirtha: Kumbheśvara; Revora-saṅgama

Type: sangam

Listener: Dvijāḥ

Scene: A confluence scene labeled ‘Revora-saṅgama’ with vast crowds of pilgrims bathing, while Kumbheśvara shrine stands nearby with a prominent liṅga; the landscape is dotted with countless small tīrtha markers fading into the distance to suggest 100,000+ presences.

K
Kumbheśvara
R
Revora-saṅgama
D
dvija
T
tīrtha

FAQs

Pilgrimage space is mapped as measurable sacred power; certain confluences are celebrated as surpassing even vast counts of tīrthas.

Kumbheśvara-tīrtha and Revora-saṅgama, the latter praised as exceeding a lakh tīrthas.

No explicit ritual is specified; the verse serves as māhātmya-style praise encouraging visitation and worship.