Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

लुङ्केश्वरे च तीर्थानां साग्रा सप्तशती स्थिता । तीर्थान्यष्टोत्तरशतं मणिनद्याश्च सङ्गमे । वैद्यनाथे च तीर्थानां शतमष्टाधिकं विदुः

luṅkeśvare ca tīrthānāṃ sāgrā saptaśatī sthitā | tīrthānyaṣṭottaraśataṃ maṇinadyāśca saṅgame | vaidyanāthe ca tīrthānāṃ śatamaṣṭādhikaṃ viduḥ

ณ ลุงเกศวร มีทีรถะสถิตอยู่เจ็ดร้อยและยิ่งกว่า ณ สังฆมของแม่น้ำมณินทีมีทีรถะหนึ่งร้อยแปด และ ณ ไวทยนาถะก็ทราบกันว่าทีรถะมีหนึ่งร้อยแปดเช่นกัน

luṅkeśvareat Luṅkeśvara
luṅkeśvare:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootluṅkeśvara (प्रातिपदिक; luṅka + īśvara)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (luṅkasya īśvaraḥ)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tīrthānāmof tīrthas
tīrthānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
sāgrāwith an excess
sāgrā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāgra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (saptaśatī इत्यस्य)
saptaśatīseven hundred
saptaśatī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaptaśatī (प्रातिपदिक; sapta + śatī)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (सप्त शतानि = 700)
sthitāis situated/exists
sthitā:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु) → sthita (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; saptaśatī इत्यस्य विशेषणम्
tīrthānitīrthas
tīrthāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; अत्र गणनाविषये प्रथमा
aṣṭottaraśatamone hundred and eight
aṣṭottaraśatam:
Visheshana (Numerical qualifier/संख्या-विशेषण)
TypeNoun
Rootaṣṭottaraśata (प्रातिपदिक; aṣṭa + uttara + śata)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचकः (108); समासः (śatam + aṣṭa-uttaram)
maṇinadyāḥof the Maṇi river
maṇinadyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmaṇinadī (प्रातिपदिक; maṇi + nadī)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषः (maṇi-nadī)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
saṅgameat the confluence
saṅgame:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
vaidyanātheat Vaidyanātha
vaidyanāthe:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvaidyanātha (प्रातिपदिक; vaidya + nātha)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (vaidyasya nāthaḥ)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tīrthānāmof tīrthas
tīrthānām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
śatama hundred
śatam:
Karma (Count/कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक-नाम
aṣṭādhikamincreased by eight (i.e., 108)
aṣṭādhikam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭādhika (प्रातिपदिक; aṣṭa + adhika)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (śatam इत्यस्य)
viduḥthey know/consider
viduḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु; ‘to know’)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

Mārkaṇḍeya (as referenced in this adhyāya’s narration)

Tirtha: Luṅkeśvara; Maṇinadī-saṅgama; Vaidyanātha

Type: sangam

Listener: Dvijāḥ

Scene: A pilgrimage map-like tableau: three stations—Luṅkeśvara shrine, Maṇinadī confluence with two streams meeting, and Vaidyanātha liṅga—each surrounded by small symbolic tīrtha-icons (mini-ghāṭas, kundas, liṅgas) indicating their counted presences.

L
Luṅkeśvara
M
Maṇinadī
V
Vaidyanātha
S
saṅgama
T
tīrtha

FAQs

Śiva-sites and river confluences are portrayed as reservoirs of accumulated sanctity, where many tīrthas converge in spiritual potency.

Luṅkeśvara, the Maṇinadī-saṅgama, and Vaidyanātha—each praised for hosting large numbers of tīrthas (notably 108 at the latter two).

No explicit injunction is stated; the emphasis is on the site’s sanctity, implying worship and tīrtha-practice there.