Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

त्रीण्येव मोक्षतीर्थानि त्रयो वै विमलेश्वराः । सहस्रयज्ञतीर्थानि त्रीण्येव मुनिरब्रवीत्

trīṇyeva mokṣatīrthāni trayo vai vimaleśvarāḥ | sahasrayajñatīrthāni trīṇyeva munirabravīt

ฤๅษีกล่าวว่า: ตีรถะอันเลื่องชื่อว่าประทานโมกษะมีเพียงสาม; และวิมเลศวรก็มีสามเช่นกัน อีกทั้งท่านประกาศว่าตีรถะชื่อสหัสรยัชญะ ‘พันพิธีบูชา’ มีอยู่สามเท่านั้น

त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (मोक्षतीर्थानि इति विशेष्यस्य)
एवindeed/only
एव:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
मोक्षतीर्थानिliberation-tīrthas
मोक्षतीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षस्य तीर्थानि)
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (विमलेश्वराः इति विशेष्यस्य)
वैindeed
वै:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
विमलेश्वराःVimaleśvaras
विमलेश्वराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविमल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (विमलः ईश्वरः/विमलस्य ईश्वरः) नामरूपेण
सहस्रयज्ञतीर्थानिSahasrayajña-tīrthas
सहस्रयज्ञतीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र + यज्ञ + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सहस्रयज्ञस्य तीर्थानि)
त्रीणिthree
त्रीणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम् (सहस्रयज्ञतीर्थानि इति विशेष्यस्य)
एवindeed/only
एव:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अब्रवीत्said/declared
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

A sage (muni), per the adhyāya’s narrative enumeration

Tirtha: Mokṣa-tīrtha (3), Vimaleśvara (3), Sahasra-yajña tīrtha (3)

Type: kshetra

Listener: munis / seekers addressed in the narrative

Scene: Three luminous ghats labeled Mokṣa-tīrtha with ascetics meditating; three Vimaleśvara liṅgas shining white; three Sahasra-yajña sites depicted with miniature fire-altars and offerings, all along the serene river.

M
Mokṣatīrtha
V
Vimaleśvara
S
Sahasrayajñatīrtha

FAQs

Liberation is linked to sacred places where Śiva is worshipped; the Purāṇa maps mokṣa not only as philosophy but as lived pilgrimage.

The triads of Mokṣatīrtha, Vimaleśvara, and Sahasrayajña tīrthas within the Revā Khaṇḍa landscape.

None explicitly; mokṣa-tīrtha naming implies intensified practices such as snāna, japa, and Śiva-pūjā customary at such sites.