Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 89

तीर्थं धूतेश्वरीसङ्गमेरण्डीसंज्ञकं तथा । तीर्थं च कनकेश्वर्या ज्वालेश्वरं ततः परम्

tīrthaṃ dhūteśvarīsaṅgameraṇḍīsaṃjñakaṃ tathā | tīrthaṃ ca kanakeśvaryā jvāleśvaraṃ tataḥ param

และมีทิรถะ ณ สังฆมะของ ธูเตศวรี ซึ่งรู้จักกันว่า เอรัณฑี; อีกทั้งทิรถะของ กนเกศวรี; แล้วถัดไปเบื้องหน้า คือ ชวาเลศวระ

तीर्थम्a sacred ford/place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
धूतेश्वरीसङ्गम्the confluence of Dhūteśvarī
धूतेश्वरीसङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधूतेश्वरी (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धूतेश्वर्याः सङ्गमः)
एरण्डीसंज्ञकम्named ‘Eraṇḍī’
एरण्डीसंज्ञकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएरण्डी (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (एरण्डी-संज्ञकं = एरण्डी-नामकं) विशेषणम् (तीर्थम्)
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक (and likewise)
तीर्थम्a sacred ford/place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
कनकेश्वर्याःof Kanakeśvarī
कनकेश्वर्याः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकनकेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध (of Kanakeśvarī)
ज्वालेश्वरम्Jvāleśvara
ज्वालेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्वालायाः ईश्वरः)
ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थक (thereafter/from there)
परम्next, further
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (ज्वालेश्वरम्/तीर्थम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā-māhātmya style narration)

Tirtha: Dhūteśvarī-saṅgama (Eraṇḍī); Kanakeśvarī; Jvāleśvara

Type: sangam

Scene: A visible confluence where a smaller river (Dhūteśvarī/Eraṇḍī) meets the larger Revā; pilgrims bathing at the meeting point; nearby two small shrines—Kanakeśvarī and a fiery-themed Jvāleśvara with lamp-flames prominent.

D
Dhūteśvarī-saṅgama
E
Eraṇḍī
K
Kanakeśvarī
J
Jvāleśvara

FAQs

The Purāṇa sanctifies landscape through Śakti-saṅgamas and Śiva-lingas, presenting pilgrimage as a unified path of devotion and purification.

Dhūteśvarī-saṅgama (Eraṇḍī), Kanakeśvarī-tīrtha, and Jvāleśvara.

No explicit prescription; the mention of a saṅgama implies snāna and worship customary to confluence tīrthas.