Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 88

भृगुतीर्थं तथा पुण्यं ख्याता सौभाग्यसुन्दरी । वृषखातं च तत्रैव केदारं धूतपातकम्

bhṛgutīrthaṃ tathā puṇyaṃ khyātā saubhāgyasundarī | vṛṣakhātaṃ ca tatraiva kedāraṃ dhūtapātakam

อีกทั้งมีทิรถะอันศักดิ์สิทธิ์ชื่อ ภฤคุ-ตีรถะ; มีเทวีผู้เลื่องชื่อ สೌภาคยสุนทรี; และ ณ ที่นั้นเองมี วฤษภขาตะ กับ เกดาระ ผู้ชำระบาปให้สิ้นไป

भृगुतीर्थम्the Bhṛgu sacred ford
भृगुतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगॊः तीर्थम्)
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक (and/likewise)
पुण्यम्holy, meritorious
पुण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम् इत्यर्थे)
ख्याताrenowned
ख्याता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले (renowned)
सौभाग्यसुन्दरी(the place) named ‘Saubhāgyasundarī’
सौभाग्यसुन्दरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौभाग्य (प्रातिपदिक) + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः (सौभाग्यरूपा सुन्दरी)
वृषखातम्‘Vṛṣakhāta’ (bull-dug place)
वृषखातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक) + खात (कृदन्त; खन् धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषस्य खातम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/just)
केदारम्Kedāra (a sacred place)
केदारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
धूतपातकम्sin-destroying
धूतपातकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूत (कृदन्त; धू धातोः क्त) + पातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मधारयः (धूतं पातकं येन तत्) विशेषणम् (केदारम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā-māhātmya style narration)

Tirtha: Bhṛgu-tīrtha; Saubhāgyasundarī; Vṛṣakhāta; Kedāra

Type: ghat

Scene: A pilgrim group on the Narmadā bank, moving from one marked tīrtha to another; small shrines/lingas under trees; a sign-like presence of ‘Bhṛgu-tīrtha’, ‘Saubhāgyasundarī’, ‘Vṛṣakhāta’, and ‘Kedāra’ with flowing river and bathing steps.

B
Bhṛgu Tīrtha
S
Saubhāgyasundarī
V
Vṛṣakhāta
K
Kedāra

FAQs

Tīrthas are celebrated as practical means of purification—some are explicitly said to ‘shake off sin’ through contact and worship.

Bhṛgu-tīrtha, Saubhāgyasundarī, Vṛṣakhāta, and Kedāra (praised as sin-removing).

No direct prescription; the phrase ‘dhūtapātakam’ implies purificatory practices such as snāna and darśana at Kedāra.