Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

प्रत्यक्षः प्रददौ तेभ्यस्त्वभीष्टं वरमुत्तमम् । ततः स्वनाम्ना संस्थाप्य वसवस्तं महेश्वरम् । जग्मुराकाशमाविश्य प्रसन्ने सति शङ्करे

pratyakṣaḥ pradadau tebhyastvabhīṣṭaṃ varamuttamam | tataḥ svanāmnā saṃsthāpya vasavastaṃ maheśvaram | jagmurākāśamāviśya prasanne sati śaṅkare

พระองค์ทรงปรากฏต่อหน้าและประทานพรอันประเสริฐตามที่เขาปรารถนา แล้วเหล่าวสุได้สถาปนาพระมหेशวรนั้นไว้ในนามของตนเอง; ครั้นเมื่อพระศังกรทรงพอพระทัย พวกเขาก็จากไปโดยเข้าสู่อากาศ

pratyakṣaḥmanifest, visible
pratyakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम्
pradadaugave
pradadau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-dā (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः एकवचनम्, परस्मैपदम्
tebhyaḥto them
tebhyaḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे/नपुंसके तृतीया? (न), चतुर्थी बहुवचनम् (Dative plural)
tuindeed, and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic/contrast)
abhīṣṭamdesired
abhīṣṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootabhīṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
varamboon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
uttamamexcellent, best
uttamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
tataḥthen
tataḥ:
Anantara-kāla (अनन्तरकाल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (thereafter)
sva-nāmnāby their own name
sva-nāmnā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental: 'by/with their own name')
saṃsthāpyahaving established
saṃsthāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-sthā (धातु) → saṃsthāpya
Formल्यप्/क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund)
vasavaḥthe Vasus
vasavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
maheśvaramMahēśvara (Śiva)
maheśvaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; पुल्लिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
jagmuḥwent
jagmuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः बहुवचनम्, परस्मैपदम्
ākāśamto the sky
ākāśam:
Gati-karma (गतिकर्म)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
āviśyahaving entered
āviśya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootā-viś (धातु) → āviśya
Formल्यप्/क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund)
prasannewhen (he was) pleased
prasanne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootprasanna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; पुल्लिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (locative)
satiwhile being, when
sati:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootas (धातु) → sat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्कालिके सति-सप्तमी; पुल्लिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
śaṅkarein/when Śaṅkara (Śiva)
śaṅkare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśaṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे सप्तमी एकवचनम्

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Vāsava (Vāsava-Maheśvara)

Type: kshetra

Listener: Rājendra / Mahārāja

Scene: Śiva appears manifest before the Vasus, grants their desired boon, and the Vasus consecrate a Maheśvara-liṅga bearing their name; afterward they ascend into the sky.

Ś
Śiva (Maheśvara/Śaṅkara)
V
Vasus
V
Vāsava (name/epithet)

FAQs

When devotion ripens, Śiva responds directly; establishing a Śiva-presence (pratiṣṭhā) turns a place into enduring sacred geography.

The Vāsava-associated Śiva site established by the Vasus, forming the core of Vāsava-tīrtha’s sanctity.

Śiva-pratiṣṭhā (installation/establishment) by naming and consecrating Maheśvara, implying worship at the installed form.