Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

हंस उवाच । तिर्यग्योनिसमुत्पन्नं भवाञ्छप्तुं न चार्हति । स्वभाव एव तिर्यक्षु विवेकविकलं मनः

haṃsa uvāca | tiryagyonisamutpannaṃ bhavāñchaptuṃ na cārhati | svabhāva eva tiryakṣu vivekavikalaṃ manaḥ

หงส์กล่าวว่า: ท่านไม่ควรสาปผู้ที่เกิดในครรภ์สัตว์เดรัจฉาน เพราะในหมู่สัตว์ทั้งหลาย โดยธรรมชาติแล้วจิตย่อมขาดวิจารณญาณ (วิเวกะ)

हंसःthe swan (Haṃsa)
हंसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तिर्यक्animal/going crosswise (non-human)
तिर्यक्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतिर्यक् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण)
योनिwomb/birth
योनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण)
समुत्पन्नम्born/arisen
समुत्पन्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+उत्+पद् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
भवान्you (honored sir)
भवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोगः (2nd person honorific)
शप्तुम्to curse
शप्तुम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formतुमुन् (infinitive), कर्मार्थक-क्रियापद
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अर्हतिis fit/ought
अर्हति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वभावःnature
स्वभावः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed/only
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
तिर्यक्षुamong animals
तिर्यक्षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतिर्यक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन
विवेकdiscernment
विवेक:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविवेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण)
विकलम्devoid/defective
विकलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (समासोत्तरपद-रूपेण)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Haṃsa

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu

Type: river

Listener: Dhātā (Brahmā) / addressed authority in the scene

Scene: A serene Haṃsa speaks before Dhātā (Brahmā), gently restraining a curse and arguing for compassion toward an animal-born being; the setting suggests a sacred riverbank hermitage atmosphere.

H
Haṃsa
B
Brahmā (implied addressee)

FAQs

Judgment should consider svabhāva and capacity; compassion and proportional response are part of dharma.

None; the verse is a moral-theological argument within the narrative.

None.