Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृङ्गितीर्थं ततो गच्छेन्मोक्षदं सर्वदेहिनाम् । मृतानां तत्र राजेन्द्र मोक्षप्राप्तिर्न संशयः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | śṛṅgitīrthaṃ tato gacchenmokṣadaṃ sarvadehinām | mṛtānāṃ tatra rājendra mokṣaprāptirna saṃśayaḥ

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ต่อจากนั้นพึงไปยังศฤงคิตีรถะ อันประทานโมกษะแก่สรรพสัตว์ผู้มีร่างกาย โอ้ราชาเหนือราชา ผู้ใดสิ้นชีวิตที่นั่น ย่อมได้โมกษะโดยปราศจากข้อสงสัย

श्रीमार्कण्डेयःthe revered Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री + मार्कण्डेय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), तृतीयपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
शृङ्गितीर्थम्Śṛṅgi-tīrtha
शृङ्गितीर्थम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशृङ्गितीर्थ (प्रातिपदिक; शृङ्गि + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शृङ्गिणः तीर्थम्)
ततःthen/from there
ततः:
Desha/Kala (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/क्रमवाचक-अव्यय (then/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मोक्षदम्granting liberation
मोक्षदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोक्षद (प्रातिपदिक; मोक्ष + द)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (मोक्षं ददाति इति)
सर्वदेहिनाम्of all embodied beings
सर्वदेहिनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्वदेहिन् (प्रातिपदिक; सर्व + देहिन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारयः
मृतानाम्of the dead
मृतानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; मृ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Desha (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक; राजन् + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)
मोक्षप्राप्तिःattainment of liberation
मोक्षप्राप्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्षप्राप्ति (प्रातिपदिक; मोक्ष + प्राप्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षस्य प्राप्तिः)
no/not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Śṛṅgitīrtha

Type: ghat

Listener: A king (addressed ‘rājendra’)

Scene: Sage Mārkaṇḍeya points the way to Śṛṅgitīrtha; a sacred ford on the Revā with steps/ghat, pilgrims bathing; above, a symbolic gateway of liberation; the king listens reverently.

M
Mārkaṇḍeya
Ś
Śṛṅgitīrtha

FAQs

Certain tīrthas are taught as mokṣa-prada—places where pilgrimage and especially death are said to culminate in liberation.

Śṛṅgitīrtha, praised as a liberation-granting ford within the Revā Khaṇḍa.

Pilgrimage (gacchet)—the instruction is to go to the tīrtha; no specific rite is stated in this verse.