Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं राजन्नाश्विनं तीर्थमुत्तमम् । कामिकं सर्वतीर्थानां प्राणिनां सिद्धिदायकम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tasyaivānantaraṃ rājannāśvinaṃ tīrthamuttamam | kāmikaṃ sarvatīrthānāṃ prāṇināṃ siddhidāyakam

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: “ข้าแต่มหาราช ถัดจากนั้นโดยทันที มีตีรถะอันประเสริฐชื่อว่า อาศวินะ เป็นที่รักยิ่งในหมู่ตีรถะทั้งปวง และประทานสิทธิ (siddhi) แก่สรรพชีวิต”

श्री-मार्कण्डेयःthe revered Mārkaṇḍeya
श्री-मार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (उपपद/आदरसूचक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तस्यof that/of it
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative), क्रमवाचक (immediately after)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
आश्विनम्Āśvina (named)
आश्विनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्विन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (tīrtham इत्यस्य)
तीर्थम्sacred ford/place
तीर्थम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (tīrtham इत्यस्य)
कामिकम्wish-fulfilling/desirable
कामिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (tīrtham इत्यस्य)
सर्व-तीर्थानाम्of all sacred places
सर्व-तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सर्वेषां तीर्थानाम्)
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
सिद्धि-दायकम्granting success/attainment
सिद्धि-दायकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (सिद्धिं ददाति इति)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Āśvina Tīrtha

Type: ghat

Listener: King (rājan)

Scene: Sage Mārkaṇḍeya addresses a seated king, gesturing toward a map-like river pilgrimage route; in the distance a luminous ford labeled ‘Āśvina’ glows, with pilgrims approaching in orderly procession.

M
Mārkaṇḍeya
K
King (Yudhiṣṭhira, implied by dialogue context)
Ā
Āśvina Tīrtha

FAQs

Purāṇic dharma elevates tīrtha-yātrā as a means of inner and outer purification, promising ‘siddhi’ through reverent approach to sacred places.

Āśvina Tīrtha, introduced as an ‘uttama tīrtha’ within the Revā Khaṇḍa sacred landscape.

No specific rite is listed yet; the verse introduces the tīrtha and its fruit (siddhi).