Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

पञ्चायतनमध्ये तु तिष्ठते परमेश्वरः । शूलपाणिर्महादेवः सर्वदेवतपूजितः

pañcāyatanamadhye tu tiṣṭhate parameśvaraḥ | śūlapāṇirmahādevaḥ sarvadevatapūjitaḥ

ณ ที่นั้น ท่ามกลางศาลเจ้าทั้งห้า พระปรเมศวรประทับอยู่—พระมหาเทวะผู้ทรงศูล ผู้เป็นที่สักการะของเทพทั้งปวง

पञ्चायतनमध्येin the midst of the pañcāyatana
पञ्चायतनमध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपञ्चायतन (प्रातिपदिक) + मध्ये (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (मध्यम्/मध्ये इति अव्ययीभूत-प्रयोगः), सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पञ्चायतनस्य मध्ये)
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक
तिष्ठतेstands; remains
तिष्ठते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
परमेश्वरःthe Supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरमेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
शूलपाणिःthe one who has a trident in hand
शूलपाणिः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (शूलः पाणौ यस्य सः)
महादेवःMahādeva (the great god)
महादेवः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)
सर्वदेवतपूजितःworshipped by all deities
सर्वदेवतपूजितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक) + पूजित (पूज् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण (क्त); तृतीया-तत्पुरुषसमासः (सर्वाभिः देवताभिः पूजितः)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Śūla-tīrtha (pañcāyatana precinct)

Type: kshetra

Listener: Mahīpāla (king)

Scene: A pañcāyatana temple layout: central Śiva (Śūlapāṇi) shrine with four surrounding shrines; devas shown offering garlands and lamps; the trident emblem prominent; the confluence waters nearby.

P
Parameśvara
M
Mahādeva
Ś
Śūlapāṇi
A
All gods (sarva-devatāḥ)
P
Pañcāyatana

FAQs

The Supreme is present and approachable through consecrated sacred space; Śiva is affirmed as Parameśvara honored even by the devas.

Śūla-tīrtha at Bhadrakālī-saṅgama, where Parameśvara abides amid a pañcāyatana setting.

Implicitly supports pañcāyatana-style shrine worship centered on Śiva (Mahādeva) at the tīrtha.