Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 53

मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाः । येऽन्तरिक्षे तथा भूमौ दिवि ये च जलाश्रयाः

manuṣyapaśukīṭādimṛgapaśvantarikṣagāḥ | ye'ntarikṣe tathā bhūmau divi ye ca jalāśrayāḥ

ทั้งมนุษย์ สัตว์เดรัจฉาน แมลงและสรรพชีวิตอื่น ๆ; ทั้งหมู่สัตว์ผู้สัญจรในระหว่างนภา—ผู้สถิตในท้องฟ้า บนแผ่นดิน ในสวรรค์ และผู้พึ่งพิงสายน้ำ

मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाःhumans, animals, insects etc., beasts and creatures moving in the sky
मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य + पशु + कीट + आदि + मृग + पशु + अन्तरिक्षग (प्रातिपदिक; ग = गम् (धातु) क्त/णिनि-प्रत्ययान्त ‘-ग’)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्; (बहुपद-द्वन्द्वः; अन्ते ‘अन्तरिक्षगाः’ इति विशेषणात्मक-अवयवः)
येwho/which
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्; (सम्बन्धबोधक-यः-तद्)
अन्तरिक्षेin the sky/atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्, समुच्चय/अनुक्रमबोधक (also/likewise)
भूमौon the earth
भूमौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सप्तमी (Locative), एकवचनम्
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सप्तमी (Locative), एकवचनम्
येwho/which
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
जलाश्रयाःthose dwelling in water
जलाश्रयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्

Narrator (contextual Purāṇic narration within Revākhaṇḍa; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A sweeping ‘three-world’ tableau: humans and animals on earth, birds and aerial beings in mid-air, luminous heavenly figures above, and fish/serpents in waters—each subtly marked by the same divine presence, suggesting universal inclusion.

M
Manuṣyas
P
Paśus
K
Kīṭas
M
Mṛgas
A
Antarikṣa (mid-space)
D
Dyaus/Div (heaven)
J
Jala (waters)

FAQs

The Purāṇic vision includes all life-forms across realms, preparing the teaching that the Divine pervades and governs them all.

No single tīrtha is named in this verse; it supports the broader Revā Khaṇḍa sacred-geography setting.

None; it is descriptive enumeration.