Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 53

कृत्वा त्वशेषं किल लीलयैव स देवदेवो जगतां विधाता । सर्वत्रदृक्सर्वग एव देवो जगाम चादर्शनमादिकर्ता

kṛtvā tvaśeṣaṃ kila līlayaiva sa devadevo jagatāṃ vidhātā | sarvatradṛksarvaga eva devo jagāma cādarśanamādikartā

ครั้นทรงบันดาลทุกสิ่งสำเร็จดุจเพียงด้วยลีลา พระเทวะเหนือเทพ—ผู้ทรงกำหนดโลกทั้งหลาย—ผู้ทรงเห็นทั่วและเสด็จไปทั่ว พระผู้สร้างดั้งเดิมนั้นก็ทรงอันตรธานจากสายตา

kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (having done)
tuindeed / but
tu:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
aśeṣamentirely / without remainder
aśeṣam:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootaśeṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (implicit object: all)
kilaindeed / it is said
kila:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootkila (अव्यय)
Formअव्यय; प्रसिद्ध्यर्थक/श्रुत्यर्थक (it is said/indeed)
līlayāby playfully
līlayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootlīlā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
evaalone / indeed
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
deva-devaḥGod of gods
deva-devaḥ:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (देवानां देवः)
jagatāmof the worlds
jagatām:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठī)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
vidhātācreator / ordainer
vidhātā:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootvidhātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sarvatra-dṛkall-seeing everywhere
sarvatra-dṛk:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootsarvatra (अव्यय) + dṛś (प्रातिपदिक: dṛk)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (सर्वत्र पश्यति इति)
sarva-gaḥall-pervading
sarva-gaḥ:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + ga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (सर्वत्र गच्छति/व्याप्नोति इति)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jagāmawent
jagāma:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
adarśanaminvisibility / disappearance
adarśanam:
Karma (Goal/object)
TypeNoun
Rootadarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ādi-kartāthe primeval creator
ādi-kartā:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootādi (प्रातिपदिक) + kartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आदिः कर्ता)

Narrator (Revā-khaṇḍa frame; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: After the cosmic display, the primal maker fades into subtlety: the aura dissolves into the sky; devotees remain with folded hands, the river flowing steadily—suggesting omnipresence despite invisibility.

D
Devadeva
Ā
Ādikartā

FAQs

Creation is effortless for the Supreme; after manifesting the world, the Lord remains beyond ordinary perception.

No specific tīrtha is named; it supplies a devotional frame for later tīrtha-mahātmya passages.

None.