Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं कनखलोत्तमम् । गरुडेन तपस्तप्तं पूजयित्वा महेश्वरम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchenmahīpāla tīrthaṃ kanakhalottamam | garuḍena tapastaptaṃ pūjayitvā maheśvaram

ศรีมารกัณฑยะกล่าวว่า: ข้าแต่พระราชา ต่อจากนั้นพึงไปยังกนขละตีรถะอันประเสริฐ ซึ่งได้รับความศักดิ์สิทธิ์ด้วยตบะของครุฑ; ณ ที่นั้น เมื่อบูชามเหศวรแล้ว...

श्रीमार्कण्डेयःthe revered Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
महीपालO king
महीपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन
तीर्थम्to the sacred ford
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कनखलोत्तमम्the excellent (tīrtha) called Kanakhala
कनखलोत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकनखल-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘कनखल’ इति नाम + ‘उत्तम’ विशेषणम् (कनखल-नामकं श्रेष्ठम्)
गरुडेनby Garuḍa
गरुडेन:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootगरुड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्तृ-निर्देशः (by Garuḍa)
तपःausterity/penance
तपः:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (तपस्-तप्तम्)
तप्तम्performed/undertaken (as penance)
तप्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु)
Formक्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘तपसा तप्तम्’ = तपः कृतम्
पूजयित्वाhaving worshipped
पूजयित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund); ‘पूजयित्वा’ = पूजां कृत्वा (having worshipped)
महेश्वरम्Maheśvara (Śiva)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘महान् ईश्वरः’ (Śiva)

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Kanakhala Tīrtha

Type: kshetra

Listener: Mahīpāla (the king)

Scene: Kanakhala ghāṭa/riverbank with a shrine of Maheśvara; Garuḍa in ascetic posture (wings folded) performing tapas; a kingly pilgrim arrives to worship Śiva.

M
Mārkaṇḍeya
K
Kanakhala Tīrtha
G
Garuḍa
M
Maheśvara

FAQs

A tīrtha becomes supremely potent through tapas; pilgrimage culminates in Śiva-worship as the heart of the place’s greatness.

Kanakhala Tīrtha, celebrated as ‘uttama’ and associated with Garuḍa’s austerity.

Go to Kanakhala Tīrtha and worship Maheśvara (Śiva) there.