Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्योऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैरेकार्णवं सर्वमिदं बभूव

mahārṇavāḥ sapta sarāṃsi dvīpā nadyo'tha sarvā atha bhūrbhuvaśca | āpūryamāṇāḥ salilaughajālairekārṇavaṃ sarvamidaṃ babhūva

มหาสมุทรใหญ่ทั้งเจ็ด ทะเลสาบ ทวีปทั้งหลาย สายน้ำทั้งปวง แม้แดนภูรและภูวะ—เมื่อถูกเติมเต็มด้วยข่ายกระแสน้ำเชี่ยวกราก ทั้งสิ้นนี้ก็กลายเป็นมหาสมุทรเดียว

महार्णवाःgreat oceans
महार्णवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (महान् अर्णवः)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषण (indeclinable numeral used adjectivally)
सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
द्वीपाःislands/continents
द्वीपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अथthen/and
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (conj./then)
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नद्यः-विशेषण
अथthen/and
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक
भूःearth (bhūḥ)
भूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भुवःmid-region (bhuvaḥ)
भुवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वेदोक्त-लोकनाम)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात
आपूर्यमाणाःbeing filled
आपूर्यमाणाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + पूर् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कर्मणि-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहूनां कर्तृपदानां (महार्णवाः इत्यादि) विशेषण
सलिलौघजालैःby networks/masses of torrents of water
सलिलौघजालैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सलिलस्य ओघः = सलिलौघः; सलिलौघानां जालम् = सलिलौघजालम्)
एकार्णवम्a single ocean (one ocean-like expanse)
एकार्णवम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (एकः अर्णवः इव/एक-अर्णवः)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इदम्-विशेषण
इदम्this (entire world)
इदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śrī Markaṇḍeya

Tirtha: Revā-mahātmya (contextual)

Type: kshetra

Listener: King (bhūpa)

Scene: A map-like cosmos dissolving: seven oceans and continents lose boundaries; rivers become torrents; Bhūr and Bhuvaḥ submerge; everything turns into a single endless ocean (ekārṇava).

S
Seven oceans (sapta mahārṇava)
B
Bhūr-loka
B
Bhuvaḥ-loka
E
Ekārṇava

FAQs

The many worlds and waters merge into a single expanse at dissolution; spiritual practice aims at realizing the changeless reality beyond such cycles.

No local tīrtha is specified in this verse; it belongs to the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred narrative framework.

None.