Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 47

एकस्मिन् भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । आश्विने मासि सम्प्राप्ते शुक्लपक्षे चतुर्दशीम्

ekasmin bhojite vipre koṭirbhavati bhojitā | āśvine māsi samprāpte śuklapakṣe caturdaśīm

เมื่อถวายภัตตาหารแก่พราหมณ์เพียงหนึ่งคน ก็มีผลบุญประหนึ่งได้เลี้ยงพราหมณ์ถึงหนึ่งโกฏิ ครั้นถึงเดือนอาศวิน ในวันจตุรทศีแห่งปักษ์สว่าง—กาลนี้ทรงประกาศว่าเป็นกาลอันยิ่งยวดสำหรับบุญนั้น

एकस्मिन्in one (case/instance)
एकस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण (locative qualifier)
भोजितेwhen (he) has been fed / upon feeding
भोजिते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootभोजित (कृदन्त; √भुज्/भोज् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘भोजिते (सति)’—सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute sense)
विप्रेin/with regard to a Brahmin
विप्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
कोटिःa crore (ten million)
कोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भोजिताa feeder/host (one who feeds)
भोजिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभोजितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun)
आश्विनेin (the month) Āśvina
आश्विने:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्विन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘मासि’ इति विशेषण
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
सम्प्राप्तेwhen (it) has arrived
सम्प्राप्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्+प्राप्त (कृदन्त; √प्राप् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘सम्प्राप्ते (सति)’—सप्तमी-सम्बन्ध
शुक्लपक्षेin the bright fortnight
शुक्लपक्षे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक्ल+पक्ष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शुक्लः पक्षः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
चतुर्दशीम्(on) the fourteenth lunar day
चतुर्दशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कालवाचक (accusative of time)

Śiva (deduced from Adhyāya context; later verse says “śivabhāṣitam”)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (specific spot implied)

Type: kshetra

Listener: nṛpa (king)

Scene: A riverside tīrtha on Revā: a seated brāhmaṇa being respectfully served food by a householder; in the background, a calendar-like emblem marking Āśvina śukla caturdaśī, with lamps and a temple silhouette hinting at upcoming observance.

V
Vipra (Brāhmaṇa)
Ā
Āśvina
Ś
Śukla-pakṣa
C
Caturdaśī

FAQs

Sacred time magnifies sacred giving; even a small act done rightly gains vast merit.

The verse focuses on timing (Āśvina śukla caturdaśī) within the Māṇḍaveśvara/Māṇḍavya-Nārāyaṇa chapter context.

Vipra-bhojana on Āśvina month’s śukla-pakṣa caturdaśī is highlighted as especially meritorious.